....

Η ΣΥΖΥΓΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΙΕΡΟΝ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΝ

Η ΣΥΖΥΓΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΙΕΡΟΝ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΝ
(Ἐπιλογή συζύγου)


Σπυρίδωνος Δημ. Κοντογιάννη
Ὁμ. Καθηγητοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν
Διευθυντοῦ τοῦ Ἱστορικοῦ Ἀρχείου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος
Ὁ Γάμος ἔχει χαρακτηρισθεῖ ὡς τό κατ’ ἐξοχήν Μυστήριο τῆς
ἀγάπης, τῆς κατά Χριστόν ἀγάπης, γιατί ἡ κατά Χριστόν ἀγάπη ἀποτελεῖ τό
κατ’ ἐξοχήν «Μυστήριο» τοῦ Μυστηρίου τοῦ Γάμου, ἀφοῦ ἡ ἀγάπη αὐτή
ὑπερβαίνει κάθε μέτρο διακρίσεως ἤ κρίσεως στήν συνάντηση τῶν δύο
ἀνθρώπων πού ἔρχονται εἰς γάμου κοινωνίαν μέ τή χάρη τοῦ Θεοῦ καί τήν
εὐλογία τῆς Ἐκκλησίας. Δέν εἶναι τυπική ἤ συμβολική ἐκκλησιαστική
ἱεροτελεστία ὁ ἐν Χριστῷ γάμος, οὔτε εἶναι συμβατική ἕνωση ἡ κατά Χριστόν
ἕνωση ἀνδρός καί γυναικός διά τοῦ Μυστηρίου εἰς ΕΝΑ. Δέν εἶναι δηλαδή ὁ
Γάμος νομική σύζευξη ἤ συμβίωση, ἤ ἕνωση δύο ἀνθρώπων γιά νά
ἐκμεταλλευθῆ ὁ ἕνας τόν ἄλλον ἐπειδή ἁπλῶς ζοῦν μαζί. Νά ζοῦν δύο
ἄνθρωποι, ὁ ἄνδρας καί ἡ γυναίκα στό γάμο «εἰς σάρκα μίαν» ὡς ΕΝΑΣ
ἄνθρωπος, δηλαδή πρέπει νά ζῆ ὁ ἕνας στόν ἄλλο καί αὐτό εἶναι τό ἔργο τῆς
κατά Χριστόν ἀγάπης. Ὁ Γάμος, δηλαδή, δέν εἶναι συνάντηση ἤ σύναψη σέ
κοινωνία ζωῆς δύο ἀγνώστων ἀνθρώπων, οὔτε φιλική σύζευξη, οὔτε ἁπλῶς
δημιουργία συγγένειας, ἀλλά εἶναι ὁ ΕΝΑΣ ἄνθρωπος πού διά τῆς ἐν Χριστῷ
ἀγάπης δημιουργεῖ συναρμόζει καί κολλᾶ ἄνδρα καί γυναῖκα μυστηριακῶς, μέ
τή χάρη τοῦ Θεοῦ, καί τούς κάνει «συζύγους» θεραπεύοντας συγχρόνως πάθη,
λάθη, ἀδυναμίες, ἐλλείψεις, σκοπιμότητες, ἀνταγωνισμούς, ὑποκρισίες ἀπό τά
δύο πρόσωπα. Καί αὐτή ἡ μυστηριακή ἅρμοση καί ἕνωση δέν εἶναι οὔτε
φανταστική, οὔτε ἀφηρημένη ἔννοια ἤ κάτι ἄλλο πού τήν κάνει ἀνύπαρκτη. Ὁ
Γάμος εἶναι «Μυστήριον μέγα εἰς Χριστόν καί εἰς τήν Ἐκκλησίαν» κατά τόν
χαρακτηρισμόν ἀπό τόν Ἀπόστολο Παῦλο1
Οἱ συζυγικές σχέσεις, γιά νά εἶναι καθαρές καί στερεές, πάνω ἀπ’ ὅλα
πρέπει νά βασίζονται καί νά διατηροῦνται μέσα στά πλαίσια τοῦ συνδέσμου
τῆς ἀληθινῆς χριστιανικῆς ἀγάπης, διότι «ὁμόνοια καί εἰρήνη καί σύνδεσμος
ἀγάπης μεταξύ ἀνδρός καί γυναικός, ἐκεῖ πάντα συρρεῖ τά ἀγαθά»
ὅλα παραμένουν μετέωρα καί ἀσυνάρμοστα γιατί ἡ ἀγάπη εἶναι ὁ «σύνδεσμος
τῆς τελειότητας».
Ὅταν ἀναφερόμαστε στήν ἀγάπη πού πρέπει νά ὑπάρχει μεταξύ τῶν
συζύγων δέν ἐννοοῦμε τά ρομαντικά αἰσθήματα πού ἔφεραν τούς δύο
ἀνθρώπους κοντά – αὐτό πού ὀνομάζεται σήμερα μέ ἐλαφρότητα «ἔρωτας»
ἤ «ἕλξη» ἤ «χημεία». Αὐτά εἶναι περιοδικά καί μάλιστα μέ ἡμερομηνία λήξεως.
Ἡ ἀληθινή ἀγάπη ἔρχεται ὅταν καταλαγιάσουν αὐτά τά «αὐθόρμητα»
1. Ἐφεσ. ε’, 32.
2. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Εἰς τήν Γένεσιν, Ὁμιλία ΛΣΤ’, J.P. Migne, PG 54, στ.
607.
.
2
. Χωρίς ἀγάπη
1
καί «ἀνεξέλεγκτα» αἰσθήματα. Ὅταν ὁ ἕνας γνωρίσει τόν ἄλλον καλύτερα,
βαθύτερα, πιό οὐσιαστικά καί κυρίως, αὐτή ἡ ἀγάπη διαρκεῖ καί δέν
ἐξανεμίζεται εὔκολα. Τέτοια εἶναι τά μάτια τῆς ἀληθινῆς ἀγάπης. Δέν
ἐμποδίζονται νά βλέπουν οὔτε ἀπό τό μῆκος τοῦ δρόμου, οὔτε ἀπό τήν
ἀπόσταση, οὔτε μαραίνονται ἀπό τόν χρόνο. «Τοιοῦτοι γάρ τῆς ἀγάπης οἱ
ὀφθαλμοί, οὐχ ὁδῷ διακόπτονται οὐ χρόνῳ μαραίνονται»
Ἰωάννης Χρυσόστομος. Αὐτό τό αἴσθημα, ἠ ἀγάπη δηλαδή, εἶναι ἀδύνατο
ὅταν εἶναι, βέβαια, ἀληθινό καί οὐσιαστικό νά καταπιεστῆ καί νά σιγήση, γιατί
τέτοια εἶναι ἡ φύση τῆς ἀγάπης. Οὔτε καταπιέζεται, οὔτε σιγᾶ. Δέν ἀνέχεται νά
σιωπᾶ, ἀλλά κάνει τό χρέος της, ἔστω καί ἄν πρόκειται νά κατηγορηθῆ γιά
θρασύτητα. «Τοιαύτη γάρ τῆς ἀγάπης ἡ φύσις, οὐκ ἀνέχεται σιγᾶν, ἀλλά κἄν
θρασύτητος μέλλῃ κρίνεσθαι, τό αὐτῆς πληροῖ»
μακροθυμεῖ, χρηστεύεται, ἡ ἀγάπη οὐ ζηλοῖ, ἡ ἀγάπη οὐ περπερευέται, οὐ φυσιοῦται,
οὐκ ἀσχημονεῖ οὐ ζητεῖ τά ἑαυτῆς, οὐ παροξύνεται, οὐ λογίζεται τό κακόν, οὐ χαίρει ἐπί
τῇ ἀδικίᾳ συγχαίρει δέ τῇ ἀληθείᾳ· ἡ ἀγάπη πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει,
πάντα ὑπομένει. Ἡ ἀγάπη οὐδέποτε ἐκπίπτει»5
οὐσιαστικά μακρυά ἀπό τά γρανάζια τῆς θρησκευτικῆς καθηκοντολογίας,
στοχεύει στήν ποιότητα τῆς ζωῆς, ὅπου γεννιέτει καί ἀνδρώνεται ὁ «καινός
ἄνθρωπος τῆς χάριτος καί τῆς πραγματικῆς ἀγάπης».
Δυστυχῶς, ἡ πραγματική ἀγάπη στίς ἡμέρες μας κνδυνεύει νά
ἐξαφανισθῆ. Ἔχει σωθῆ μόνο τό ὄνομά της ἐνῶ οἱ καρποί της δέν φαίνονται
πουθενά, ἐφ’ ὅσον ἔχει ἐπικρατήση μεταξύ τῶν ἀνθρώπων ἡ διαίρεση. «Οὐδέν
ἀγάπης ἴσον. Μεῖζον πάντων ἡ ἀγάπη, φησί. Νῦν δέ ἡ ἀγάπη κινδυνεύει· ὄνομα γάρ
αὐτῆς ὑπολείπεται μόνον, τό δέ ἔργον οὐδαμοῦ, ἀλλά διηρέμεθα ἀπ’ ἀλλήλων6
τοῦτο διότι «ἐψύγη ἡ ἀγάπη τῶν πολλῶν»
Ἡ ἐποχή μας διακρίνεται ἀπό τήν πτώση τῶν ἀξιῶν, τήν ἀπομάκρυνση
ἀπό τήν Ἐκκλησία καί γενικώτερα διακρίνεται γιά τήν ἀλλοτρίωση τῶν πάντων,
τήν ἀλλοτρίωση ἀνθρώπων καί θεσμῶν. Δεῖγμα αὐτῆς τῆς ἀλλοτρίωσης εἶναι
τό γεγονός ὅτι πολλά ζευγάρια ἀπό ἕνα βιαστικό γάμο ἀπό ἔντονο «ἔρωτα»,
ὁδηγοῦνται στό διαζύγιο, καθώς μετά τήν χαλιναγώγηση τοῦ «ἐρωτικοῦ»
πάθους δέν ἀκολουθεῖ ἡ πραγματική ἀγάπη ἀλλά τά ἀξιέξοδα καί οἱ
ἀπογοητεύσεις καί οἱ σύζυγοι ἀντικρίζουν ὁ ἕνας τόν ἄλλον, ὅπως πραγματικά
εἶναι, χωρίς τό παραμορφωτικό πρίσμα τῆς συναισθηματικῆς μέθης, τῆς δῆθεν
ἀγάπης, τοῦ «ἔρωτα».
Ἡ κατανόηση τοῦ φαινομένου «ἔρωτας» γεννᾶ πολλά καί ποικίλα εἴδη
συναισθημάτων καί σχέσεων πού κτίζουμε καί δημιουργοῦμε οἱ ἄνθρωποι
πλήν ἐκείνου τό ὁποῖο ὀνομάζεται «ἀλληλοπεριχώρηση». Τό
3. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Ἐπιστολή ΣΤ’ Μάρωνι πρεσβυτέρου και μονάζοντι, PG 52,
στ. 630.
4. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Ἐπιστολή ΚΣΤ’ Μαρκιανῷ και Μαρκελλίνῳ, στ. 736.
5. Α΄ Κορινθ. ιγ’ 4-8.
6. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Ὁμιλία Μ’ Εἰς τάς πράξεις τῶν Ἀποστόλων, PG 60, στ.
285.
7. Ματθ. κδ’, 12.
3
 σημειώνει ὁ ἅγιος
4
. Καί τοῦτο διότι «ἡ ἀγάπη
. Ἡ ἀγάπη δηλαδή στοχεύει
, καί
7
.
2
φαινόμενο «ἔρωτας» φέρνει δηλαδή σέ ἐπαφή ἀντιφατικά καί ἀνοίκεια πολλές
φορές στοιχεῖα, γιατί ἄλλοτε ὑποτιμᾶ καί ἄλλοτε ὑπερτιμᾶ, γι’ αὐτό καί δέν ἔχει
διάρκεια καί δέν μπορεῖ νά κρατήση γιά πολύ. Ἄλλοτε συμπορεύεται μέ τά
πρόσωπα, ἄλλοτε «παίζει ἐν οὐ παικτοῖς». Ἄλλοτε δημιουργεῖ ἐντάσεις καί
ψυχικές διαστάσεις καί ἀντιφάσεις καί πολλές ἄλλες τραγικές καταστάσεις, γι’
αὐτό καί μοιάζει νά ἔχει μείνη πολύ πίσω ἡ ψυχική ἀνάπτυξη στή σχέση μέ τήν
σωματική μας ἀνάπτυξη.
Τίς παγίδες αὐτές τῆς «τρελλῆς ἀγάπης» τοῦ «ἔρωτα» θά μποροῦσαν
νά τίς ἀποφύγουν πολλά ζευγάρια πού σκοπεύουν νά συνδεθοῦν διά τοῦ
μεγάλου καί ἱεροῦ μυστηρίου τοῦ Γάμου, ὥστε νά οἰκοδομήσουν μιά σωστή
οἰκογένεια τήν κατά Χριστόν «κατ’ οἶκον Ἐκκλησίαν»
γνώμονα στίς διαπροσωπικές τους σχέσεις τά λόγια τοῦ Ἀποστόλου Παύλου,
τά ὁποῖα μέ θεοφώτιστο τρόπο καταγράφουν τό μέτρο τῆς ἀπόλυτης ἀγάπης
πού πρέπει νά συνδέει τούς συζύγους. Σύμφωνα μέ τήν συμβολή του, οἱ
ἄνδρες ὀφείλουν νά ἀγαποῦν τή σύζυγό τους ὅπως καί ὅσο ἀγαποῦν τόν
ἑαυτόν τους, ὅπως ἀκριβῶς ὁ Χριστός ἀγαπᾶ τήν Ἐκκλησίαν Του καί
παρέδωσε εἰς σταυρικόν θάνατον τόν ἑαυτό του ὑπέρ Αὐτῆς γιά νά τήν
καταστήση ἁγία καί ἄμωμη. Οἱ ἄνδρες νά ἀγαποῦν τήν σύζυγό τους ὅπως
ἀγαποῦν τό σῶμα τους. Καί οἱ δύο σύζυγοι, ἄνδρας καί γυναῖκα, πρέπει νά
συνειδητοποιήσουν ὅτι δέν εἶναι μετά τό μυστήριο τοῦ γάμου δύο ξεχωριστές
προσωπικότητες, ἀλλά ὅτι εἶναι μία ψυχοσωματική ὀντότητα, ὅτι εἶναι ἕνα
σῶμα, εἶναι «εἰς σάρκα μίαν»
οἱ Φαρισαῖοι «εἰ ἔξεστιν ἄνθρωπος ἀπολῦσαι τήν γυναῖκα αὐτοῦ κατά πᾶσαν αἰτίαν»,
ἀποκριθείς εἶπε «οὐκ ἀνέγνωτε ὅτι ὁ ποιήσας (= ὁ Θεός δηλαδή) ἀπ΄ ἀρχῆς ἄρσεν
καί θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς, ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τόν πατέρα καί τήν
μητέρα καί κολληθήσεται τῇ γυναικί, καί ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν; ὥστε οὐκέτι
εἰσί δύο, ἀλλά σάρξ μία...», καί ὅτι ὁ ἄνδρας εἶναι εἰκόνα καί δόξα τοῦ Θεοῦ, ἡ δέ
σύζυγος εἶναι ἡ δόξα τοῦ ἀνδρός της, «ἀνήρ μέν γάρ οὐκ ὀφείλει καλύπτεσθαι τήν
κεφαλήν, εἰκών καί δόξα τοῦ Θεοῦ ὑπάρχων· γυνή δέ δόξα τοῦ ἀνδρός ἐστίν… πλήν
οὔτε ἀνήρ χωρίς γυναικός οὔτε γυνή χωρίς ἀνδρός ἐν Κυρίῳ»
Οἱ σύζυγοι βεβαίως ἔχουν ἀπόλυτη ἀνάγκη τήν ἀμοιβαία ἀγάπη, γι’
αὐτό καί ὁ Ἱερός Χρυσόστομος ἀναφέρει ὅτι δέν πρέπει μόνον νά ἀγαπᾶ ὁ
σύζυγος τήν σύζυγο, ἀλλά καί νά ἀγαπᾶται ἀπό αὐτήν. Τό ἴδιο καί ἡ σύζυγος
δέν πρέπει νά ἀγαπᾶ μόνον τή σύζυγο ἀλλά καί νά ἀγαπᾶται ἀπό αὐτόν.
Διότι «ἐξ ἀρχῆς πολλῶν φαίνεται ὁ Θεός ποιούμενος πρόνοιαν τῆς συζυγίας ταύτης»,
ἀφοῦ «οὐδείς οὕτως ἡμῶν συγκροτεῖ τόν βίον ὡς ἔρως ἀνδρός καί γυναικός», καί «τί
8. Α΄ Κορινθ. α’, 19. Πρβλ. καί Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Λόγος ΣΤ΄, Εἰς τήν
Γένεσιν: «... καί λεγέτω ὁ ἀνήρ τά εἰρημένα (= ἐν τῷ Ναῷ κατά τόν ἐκκλησιασμόν, ὅταν ἡ
οἰκογένεια ἐπιστρέψει στό σπίτι καί καθήσουν τά μέλη της γιά φαγητό), μανθανέτω δέ γυνή,
ἀκουέτω δέ τά παιδία, καί ἀποστερείσθωσαν δέ μηδέ οἰκέται (= ὑπηρέτες) τῆς ἀκροάσεως ταύτης.
Ἐκκλησίαν ποίησόν σου τήν οἰκείαν· καί γάρ ὑπεύθυνος εἶ καί τῆς τῶν παιδίων καί τῆς τῶν οἰκετῶν
σωτηρίας...». PG 54, στ. 607.
9. Ματθ. ιθ’ 3-6. Πρβλ. και Ἐφεσ. ε’ 25-33.
10. Α’ Κορινθ. ια’, 7-11.
 τους, ἄν εἶχαν ὡς
8
9
 κατά τόν λόγον τοῦ Κυρίου, ὅταν τόν ἐρώτησαν
10
.
3
ποιεῖ σωμάτων ἔρωτα; Λαμπρότης σώματος. Οὐκοῦν καί τάς ψυχάς καλάς
ἐργασώμεθα, καί ἐσόμεθα ἀλλήλοις ἐπέραστοι, οὐ γάρ δή φιλεῖν δεῖ μόνον, ἀλλά καί
φιλεῖσθαι»
Ἡ ἀναζήτηση αὐτή τῆς ἀμοιβαίας ἀγάπης εἶναι ἡ κύρια αἰτία πού ὠθεῖ
τούς ἀνθρώπους νά δημιουργήσουν οἰκογένεια. Τήν οἰκογένεια δέν τήν
κάνουν οἱ νομικοί προσδιορισμοί, οἱ Δήμαρχοι καί οἱ «πολιτικοί γάμοι»
οὔτε «συμβόλαια συμβίωσης» κ.λπ., δέν τήν χαρακτηρίζει οὔτε ἡ ὁμοιότητα στήν
ἡλικία ἤ στό ἐπάγγλεμα, ἤ στίς προτιμήσεις, οὔτε ὁ ἀριθμός τῶν μελῶν πού
τήν ἀποτελοῦν. Ἡ οἰκογένεια θεμελιώνεται στήν ἀγάπη, τήν ἀληθινή καί κατά
Χριστόν ἀγάπη τῶν συζύγων, ὡς συζύγων καί ὡς γονέων καί τῶν παιδιῶν
τους καί ἀπό αὐτήν τήν ἀγάπη συντηρεῖται καί διατηρεῖται. Νά ζεῖ δηλαδή ἡ
σύζυγος μέ τόν σύζυγο καί ἐκεῖνος μέ ἐκείνην, πρέπει ἡ γυναῖκα νά ζεῖ σέ
αὐτόν καί αὐτός σέ ἐκείνη, αὐτό εἶναι ἔργο τῆς κατά Θεόν ἀγάπης. Καί ἡ κατά
Θεόν ἀγάπη εἶναι «Μυστήριο» μέσα στό Μέγα Μυστήριο τοῦ Γάμου12
αὐτό τό Μυστήριο τῆς ἀγάπης καί μόνο αὐτό μπορεῖ , πέρα καί πάνω ἀπ’ ὅλα
τά ἀνθρώπινα, ἐπιθυμίες, πάθη, κριτήρια καί δεδομένα σχέσεων ἤ γνωριμιῶν
νά ἑνώσει δύο ἄγνωστα μέχρι τόν Γάμο πρόσωπα καί νά τά κάνει ΕΝΑ, πέρα
ἀπό τίς ὅποιες σχέσεις ἤ φιλίες πού προϋπῆρχαν. Μόνο αὐτό τό Μυστήριο τῆς
ἀγάπης εἶναι εὐλογημένο ἀπό τόν Θεό, ὁ Ὁποῖος εἶναι ἡ μία καί μοναδική
ἀληθινή Ἀγάπη καί ἀπαλλάσσει τά δύο πρόσωπα, ἄνδρα καί γυναῖκα, πού
ἔγιναν ΕΝΑ διά τοῦ γάμου ἀπό πάθη, ἀδυναμίες, λάθη κ.λπ.
Οἱ οἰκογενειακές ἀκαταστασίες ἔχουν πολλές καί ποικίλες αἰτίες, οἱ
ὁποῖες «ἁμαρτιῶν εἰσι καρποί… μάρτυς ἡ θεία Γραφή, ἧς οὐδέν ἰσχυρότερον. Πολεμεῖ
σε ἡ γυνή, εἰσελθόντι ὡς θηρίον ἀπαντᾶ, τήν γλῶσσαν ὡς μάχαιραν ἀκονᾶ; Λυπηρόν
μέν τό πρᾶγμα ὅτι ἡ βοηθός ἀντίπαλος γέγονεν, ὅμως ἑαυτόν ἐρεύνησαν, μήπως ἐν
νεότητι εἰς γυναῖκα ἐνεωτέρισας καί τό εἰς γυναῖκα τραῦμα διά γυναικός θεραπεύεται
καί τήν ἀλλοτρίαν ἡ ἰδία χειρουργεῖ. Κἄν ἀγνοῆ ἡ τέμνουσα, ἀλλ’ οἶδεν ὁ ἰατρός Θεός.
Αὐτός γάρ αὐτῇ κατά σοῦ ὡς σιδήρῳ ἐχρήσατο… ὁ Θεός ὡς ἰατρός οἶδε τό
συμφέρον»
θωράκιση τῆς οἰκογένειας ἀπέναντι στούς κινδύνους πού σίγουρα θά
ἀντιμετωπίση ἡ οἰκογένεια στό μέλλον λόγῳ τῶν πολλῶν καί ποικίλων
περισπασμῶν καί περιστάσεων. Τό ὅτι ἡ οἰκογενειακή ζωή ἤ τά μέλη της
χωριστά θά ἀντιμετωπίσουν κινδύνους καί πειρασμούς εἶναι βέβαιο, καί ἴσως
ἀνεξάρτητο ἀπό τήν ἀνθρώπινη θέληση, ὅμως, τό ἄν θά ἀντέξῃ καί μάλιστα ἄ
θά γίνη συνετότερη ἡ οἰκογένεια ἀπό τήν κρίση ἤ θά συντριβῆ καί ἴσως θά
διαλυθῆ, ἐξαρτᾶται ἀπό τήν ἀνθρώπινη θέληση καί φυσικά καί τή θεία βουλή
καί εὐλογία. Μιλώντας γιά κρίσεις στή σχέση τῶν συζύγων ἐννοοῦμε ὅλες
ἐκεῖνες τίς μικροσυγκρούσεις, πού δημιουργοῦνται ἀπό τίς καθημερινές
συνθῆκες τῆς ζωῆς κατά τή σημερινή «κατοχική» καί τραγική οἰκονομική
κατάσταση τῆς Χώρας μας ἀπό «χριστιανούς» μάλιστα φίλους καί
11
.
. Καί
13
. Γι’ αὐτόν τόν λόγο πρέπει νά καταβάλλονται προσπάθειες γιά τή
11. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Ὁμιλία εἰς Ἐφεσίους Κ΄. PG 62, στ. 135-136.
12. Ἐφεσ. ε’, 20-33.
13. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Ὁμιλία εἰς τόν Γ’ Ψαλμόν, PG 55, στ. 36-37.
4
συμμάχους14
οὐσιαστικούς λόγους καί αἰτίες.
Αὐτές οἱ μικροσυγκρούσεις, οἱ ἀνώδυνες ζήλειες ἤ οἱ μικροαπαιτήσεις
κ.λπ. μποροῦν νά θεωρηθοῦν ὡς ἐκδηλώσεις «ὑγιοῦς» ἀγάπης, καί μάλιστα
ἀρκετοί πιστεύουν ὅτι ἀκόμη καί ὁ θυμός, πού ἔχει τίς ρίζες του στήν ἀγάπη,
εἶναι ἕνα ἀπαραίτητο στοιχεῖο τῶν συζυγικῶν σχέσεων, μέ τήν ἔννοια ὅτι
ἐκτονώνει τήν ἔνταση τῆς στιγμῆς καί μπορεῖ νά ὁδηγήση σέ δραστικές
ἀποφάσεις πού εἶναι προτιμότερες ἀπό τήν διαιώνιση τῶν προβλημάτων, τά
ὁποῖα ἴσως νά ἀπομακρύνουν τόν ἕνα σύζυγο ἀπό τόν ἄλλο. Εἶναι
προτιμότερο νά συζητηθῆ κάποιο πρόβλημα ὅταν δημιουργεῖται μεταξύ τῶν
συζύγων, ἔστω καί σέ ἔντονο ὕφος καί χωρίς νά χρονίση, παρά νά τό
ἀφήσουν νά αἰωρῆται ἀνάμεσά τους καί νά ἐπισκιάζη τή συζυγική καί τήν
οἰκογενειακή τους γαλήνη. Ἄν ὅμως χρονίση ἐξελίσσεται σέ κακία καί καθώς ἡ
μία κακία γεννᾶ ἄλλη καί ἄλλη, συσφίγγονται μεταξύ της καί γεννοῦν ἀσύνετο
θυμό καί ἐπικίνδυνη ὀργή γιατί καταλήγουν σέ μνησικακία πού εἶναι τό
δηλητήριο τῆς ψυχῆς, τά σαράκι πού βασανίζει τόν νοῦ καί ἀποξενώνει τήν
ἀγάπη μεταξύ τῶν συζύγων, γιατί ὅλα αὐτά δέν πηγάζουν ἀπό τήν
πραγματική ἀγάπη, ἡ ὁποία αὐτή καί μόνον ἔχει τήν δύναμη νά συνδέη, νά
κολλάη, ὅπως συνήθως λέγεται, τούς συζύγους καί νά τούς κάνει συμπαγεῖς
στήν ἕνωσή τους σέ ΕΝΑ.
Ἡ ὅποια τυχόν ἔκρηξη θυμοῦ, πού δέν χρονίζει ὅμως, δέν μπορεῖ νά
ἐμποδίση τήν πραγματική ἀγάπη καί νά κυριαρχήσει, γιατί τέτοια εἶναι τά
φτερά τῆς ἐν Χριστῷ ἀγάπης. Αὐτά διασχίζουν εὔκολα καί τόν δρόμο καί τήν
ἀπόσταση καί ὑπερνικοῦν ὅλες τίς δυσμενεῖς καταστάσεις. Μέ αὐτά τά φτερά ἡ
ἀγάπη ὑψώνεται πάντα πιό ψηλά καί μιμεῖται τή διαδρομή τῆς φλόγας πού
πρέπει νά θερμαίνει καί νά κατακαίει τίς καρδιές τῶν συζύγων. «Τοιοῦτον γάρ το
φιλεῖν· οὐ διενεργεῖται ὁδοῦ διαστήμασιν, οὐ μαραίνεται ἡμερῶν πλήθη, οὐ νικᾶται
θλίψεων περιστάσεσι, ἀλλ’ εἰς ὕψος αἴρεται διά παντός, καί φλογός μιμεῖται δρόμον.
Καί τοῦτο ἵστε μάλιστα πάντων, ἐπειδή καί φιλεῖν μάλιστα πάντων ἐπίστασθε»
Ὅταν λοιπόν οἱ σύζυγοι συνειδητοποιήσουν, ποιοί κίνδυνοι ἀπειλοῦν
τήν οἰκογενειακή τους εὐτυχία, καί ὅταν τούς ἀπομονώσουν, μποροῦν νά
ἀπολαύσουν τά ἀγαθά πού ἡ ἀγάπη προσφέρει, ἀφοῦ ἡ ἐν Χριστῷ ἀγάπη
, καί ὀφείλονται σέ ἐκνευρισμό τῶν συζύγων καί ὄχι σέ
15
.
14. Βλ. τό σχετικό κείμενο τῆς Ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος «Ἡ Ἐκκλησία
ἀπέναντι στή σύγχρονη κρίση», στή Σειρά «Πρός τόν Λαό» (Ὀκτώβριος 2010), τό ὁποῖο τοποθετεῖ
τό σημερινό πολυδιάστατο πρόβλημα τῆς Ἑλλάδος στή σωστή του βάση, στό ὅτι δηλαδή ἡ
πατρίδα μας βρίσκεται ὑπό ξένη κατοχή: «Ἡ χώρα μας φαίνεται νά μήν εἶναι πλέον ἐλεύθερη
ἀλλά νά διοικεῖται ἐπί τῆς οὐσίας ἀπό τούς δανειστές μας. [...] Δηλώνουμε δηλαδή ὅτι εἴμαστε
μία χώρα ὑπό κατοχή καί ἐκτελοῦμε ἐντολές τῶν κυριάρχων – δανειστῶν μας... Οἱ ἀπαιτήσεις
τους ἀφοροῦν ... καί στήν πνευματική καί πολιτιστική φυσιογνωμία τῆς Πατρίδος μας». Καί στή
συνέχεια τό κείμενο ἀναφέρεται στή ρίζα τῆς κρίσεως πού δέν εἶναι ἄλλη ἀπό τήν πνευματική
κατάπτωση, τέλος δέ προτείνει τήν πνευματική ἄσκηση ὡς λύση στό ἀδιέξοδο τοῦ σύγχρονου
ἀνθρώπου.
15. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Ἐπιστολή ΣΚΒ΄, Κάστῳ, Οὐαλερίῳ, Διοφάντῳ, Κυριακῷ,
πρεσβυτέροις Ἀντιοχείας, PG 52, στ. 734.
5
εἶναι ἡ μητέρα ὅλων τῶν ἀγαθῶν. «Καί γάρ πολύ αὐτῷ τῆς ἀγάπης ὁ λόγος. Ἡ γάρ
τῶν ἀγαθῶν μήτηρ ἁπάντων…, καί πάντα συνέχουσα τά καθ’ ἡμᾶς αὕτη μάλιστα τῶν
ἁπάντων»
συζύγων ὡς ἄμεση ἀπόρροια τῆς ἀγάπης καί ἄρρηκτα μάλιστα συνδεδεμένος
μέ αὐτήν. Ὁ ἀλληλοσεβασμός πραγματώνεται ὅταν οἱ σύζυγοι μάθουν νά
ἐκτιμοῦν ὁ ἕνας τίς ἀρετές τοῦ ἄλλου καί ὅταν δείχνουν ἀνοχή ὁ ἕνας στίς
μικροϊδιοτροπίες ἤ καί κάποιες ἰδιορρυθμίες τοῦ ἄλλου. «Ἔνθα γάρ ἡ ἀγάπη,
πολλή ἡ ἀσφάλεια, πολλή ἡ παρά Θεοῦ ροπή. Αὕτη γάρ μήτηρ τῶν ἀγαθῶν, αὕτη ῥίζα
καί πηγή, αὕτη πολέμων ἀναίρεσις, φιλονικίας ἀφανισμός… καί ἡ ἀγάπη εἰρήνην καί
ὁμοφωνίαν ἐργάζεται, ὅπου δέ εἰρήνη καί ὁμόνοια, τά τῆς ζωῆς μετά ἀδείας ἐστί καί
μετά ἀσφαλείας ἁπάσης»
Μέ ἀλληλοσεβασμό καί ὑπομονή οἱ σύζυγοι βιώνουν μία νέα διάσταση
στίς σχέσεις τους, ἀφοῦ ξεπεράσουν το οὐτοπικό στάδιο τοῦ «ἔρωτα», μέ τήν
ἑκάστοτε τρέχουσα ἑρμηνεία του ἤ τό τρέχον περιεχόμενο πού δίδουν στή
λέξη «ἔρωτας» οἱ ἄνθρωποι, καί ἀφοῦ ὁ καθένας γνωρίσει τόν ἄλλον
βαθύτερα, θά συνειδητοποιήσουν ὅτι ὁ σύντροφός τους ἔχει καί αὐτός
μειονεκτήματα, ἐλαττώματα καί ἐλλείψεις καί δέν εἶναι ὁ τέλειος ἄνθρωπος πού
πίστευαν. Ἄν ὑπάρχει ἀληθινή ἀγάπη μεταξύ τους θά συνεχίσουν μαζί. Τότε
θά καταλάβουν ὅτι ἀγάπη, ὅπως ἄλλωστε ἐλέχθη ἤδη, δέν σημαίνει
μόνο «ρομαντικά» αἰσθήματα. Μέσα στήν οἰκογένεια πρέπει νά ὑπάρχει ἡ
ἀπόλυτη ἀγάπη μεταξύ τῶν μελῶν της καί ἀπόλυτη ἁρμονία στίς μεταξύ τους
σχέσεις. Πρέπει δηλαδή, τό κάθε μέλος τῆς οἰκογένειας νά μή λειτουργεῖ
αὐτόνομα, ἀλλά διά μέσω καί μαζί μέ ὅλα τά μέλη της. Οἱ διαπροσωπικές
δηλαδή σχέσεις τῶν μελῶν τῆς οἰκογένειας πρέπει νά ἀλληλοπεριχωροῦνται.
Ἡ στοιχειώδης λογική καί οὐσιαστική προσπάθεια αὐτογνωσίας ἀφ’
ἑνός, καί ἡ ἐφαρμογή τῆς οὐσιαστικῆς ἀγάπης κατά τό πρότυπο τῆς ἀγάπης
τοῦ Χριστοῦ ἀφ΄ ἑτέρου, θά τούς βοηθήσουν νά κτίσουν τήν οἰκογένειά τους μέ
ὁμοψυχία καί ἀλληλοκατανόηση καί ἀλληλοσυμπλήρωση. Ἡ ὁμόνοια καί ἡ
εἰρήνη μέσα στό σπίτι σώζει τήν οἰκογένεια καί τήν κάνει δυνατή ὥστε νά
ἀντιμετωπίζει κάθε τί δυσάρεστο πού παρουσιάζεται, ἔστω καί ἄν ἐνσκήπτουν
καθημερινά ἄπειρα προβλήματα, ἄπειρες ἀντιξοότητες καί ἄπειρες
τρικυμίες. «Ἄν γάρ οὕτω καθ’ ἑαυτούς οἰκονομήσουν (= οἱ σύζυγοι), οὐκ ἀποστάσιον
(=διαζύγιον) ἔστε ποτέ, οὐ μοιχείας ὑποψία, οὐ ζηλοτυπίας πρόφασις, οὐ μάχη καί
ἔρις, ἀλλά πολλῆς μέν ἀπολαυσόμεθα τῆς εἰρήνης, πολλῆς δέ τῆς ὁμονοίας… οὕτως
ὁμονοούσης (=τῆς συζυγίας), οὐδέν ἔσται ἀηδές, κἄν μύριοι χειμῶνες καθ’ ἑκάστην
τίκτωνται τῆς ἡμέρας»
χαρά τοῦ ἑνός εἶναι καί χαρά τοῦ ἄλλου καί ἡ λύπη τοῦ ἑνός εἶναι λύπη καί τοῦ
ἄλλου, καί καθώς θά διαβαίνουν μέσα ἀπό κοινές ἐμπειρίες καί θά οἰκοδομοῦν
τίς σχέσεις τους στόν ἀλληλοσεβασμό, θά βλέπουν ὅτι καί οἱ δύο θά ἀλλάζουν
16. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Ὁμιλία ΙΣΤ΄. 8. Εἰς τό Κατά Ματθαῖον, PG 57, στ. 250.
17. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Ὁμιλία εἰς τόν Ψαλμόν ΡΛΒ΄, PG 55, στ. 385-386.
18. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Ἐγκώμιον εἰς Μάξιμον περί τοῦ πῶς δεῖ ἄγεσθαι γυναῖκας,
PG 51, στ. 240.
. Ἕνα ἀπό τά ἀγαθά αὐτά εἶναι καί ὁ ἀλληλοσεβασμός τῶν
16
17
.
18
. Ἔτσι, μονιασμένοι οἱ σύζυγοι θά διαπιστώνουν ὅτι ἡ
6
πρός τό καλύτερο. Αὐτήν τήν «καλήν ἀλλοίωσιν» θά τούς διδάξει ἡ ἀγάπη, πού
εἶναι ὁ μεγάλος δάσκαλος καί ἡ ἱκανή δύναμις νά ἀπομακρύνει ἀπό τά λάθη,
καί τήν συμπεριφορά τους νά διορθώνει, καί σέ κατά Χριστόν φιλοσοφημένη
ζωή νά τούς ὁδηγεῖ, καί ἀπό λίθους ἀκόμη νά ἀναδεικνύει ἀνθρώπους,
διότι «μεγάλη γάρ αὕτη (=ἡ ἀγάπη) διδάσκαλος, καί ἱκανή καί πλάνης ἀπαγαγεῖν, καί
τρόπον μεταρρυθμίσαι, καί πρός φιλοσοφίαν χειραγωγεῖσαι καί ἀπό λίθων ἀνθρώπους
ἐργάσασθαι»
Αὐτή ἡ διδακτική δύναμη τῆς ἀγάπης ὁδηγεῖ σέ ὁμόνοια καί εἰρήνη
μεταξύ τῶν συζύγων, σέ κοινωνία ἀπόψεων καί γνώμης στίς μεταξύ τους
σχέσεις, ἀφοῦ «Ἀγάπη δέ ὁμόνοια ἄν εἴη τῶν κατά λόγον καί τόν βίον καί τόν τρόπον
συνελόντι φάναι, κοινωνία βίου»
πολλούς, ἕως ἄν δύο μένωσιν. ὅταν δέ εἰς ἑνότητα ἔλθωσι, τότε ἐργάζονται. Τί
μανθάνομεν ἀπό τούτου; ὅτι πολλή τῆς ἑνώσεως ἡ ἰσχύς. Τό εὐμήχανον τοῦ Θεοῦ τόν
ἕνα εἰς δύο διεῖλε παρά τήν ἀρχήν, καί θέλων δεῖξε ὅτι μετά τό διαιρεθῆναι καί εἷς
μένει, οὐκ ἀφῆκεν ἕνα ἀρκεῖν πρός τήν γέννησιν…»
καί κανένας τους δέν θά ἔχει ἰδιαίτερα μυστικά ἀλλά θά ἐκμυστηρεύεται ὁ ἕνας
στόν ἄλλο καί τίς πιό μύχιες σκέψεις του, ὁ ἕνας θά αἰσθάνεται τήν
συμπαράσταση τοῦ ἄλλου, τή βεβαίωση δηλαδή ὅτι ἡ ἀγάπη τους εἶναι
πραγματική καί μαζί πάντοτε θά ἀναζητοῦν τήν λύση στά προβλήματα πού θά
παρουσιάζονται στόν δρόμο τῆς ζωῆς τους. «Στέρξις δ’ αὖ, τήρησις ἐστιν, εὐνοίας
ἤ ἀγαπήσεως· ἀγάπησις δέ ἀπόδειξις παντελής· καί τό ἀγαπᾶσθαι ἀρέσκεσθαι τῷ ἤθει,
ἀγόμενόν τε καί ἀπαγόμενον. Ἄγονται δέ εἰς ταυτότητα δι’ ὁμόνοιαν, ἐπιστήμην οὖσαν
κοινῶν ἀγαθῶν. Καί γάρ ἡ ὁμογνωμοσύνη συμφωνία γνωμῶν. Καί, ἡ ἀγάπη φησίν
ἀνυπόκριτος ἔσται ἡμῖν αὐτοῖς, καί ἀποστυγνοῦντες τό πονηρόν, γινόμεθα κολλώμενοι
τῷ ἀγαθῷ τῇ φιλαδελφίᾳ τε, καί τά ἑξῆς ἕως, εἰ δυνατόν, τό ἐξ ἡμῶν μετά πάντων τῶν
ἀνθρώπων εἰρηνεύοντες»
ἀγάπη τους, πρέπει νά ἐκδηλώνεται σέ ὅλες τίς καταστάσεις τῆς συζυγικῆς καί
οἰκογενειακῆς ζωῆς. Παλαιότερα, τό βάρος τῆς δημόσιας καί κοινωνικῆς ζωῆς
εὑρίσκετο στούς ὤμους τοῦ ἀνδρός, ἐνῶ ἡ εὐθύνη τῆς ἀνατροφῆς τῶν
παιδιῶν, καί οἱ οἰκιακές ἐργασίες, ἦταν ὑποχρέωση τῆς γυναίκας-συζύγου. Τό
σπίτι ἦταν τό βασίλειό της! Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος μάλιστα ἀναφέρεται
χαρακτηριστικά στίς ξεχωριστές ἀποστολές τῶν συζύγων ἀνδρός καί γυναικός
γράφοντας, ὅτι στήν γυναῖκα-σύζυγο ἔχει ὁρισθεῖ νά ἀσχολεῖται μέ τόν
ἀργαλειό (= νά ὑφαίνει), τή ρόκα (= νά γνέθει), τό κάνιστρο, νά τοποθετεῖ τό
νῆμα, τήν νοικοκυροσύνη καί τήν ἀνατροφή καί τό μεγάλωμα τῶν παιδιῶν,
ἐνῷ στόν ἄνδρα-σύζυγο ὅλες οἱ ἔξω τοῦ σπιτιοῦ ἐργασίες καί συναλλαγές,
ἀπό τίς ἀγροτικές, τά δικαστήρια καί τή βουλή, μέχρι τούς πολέμους καί τίς
μάχες. «Γυνή γάρ καί ἀνήρ ἐν μέν τοῖς σωματικοῖς εἰσί διηρῃμένοι, καί τῇ μέν (= τήν
19. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Εἰς Α’ Κορινθ. Ὁμιλία ΛΓ΄. 7, PG 61, στ. 284.
20. Κλήμεντος Ἀλεξαδρείας, Στρωματεῖς, Βιβλίον 2ον
21. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Ὑπόμνημα εἰς τήν πρός Κολοσσαεῖς, Ὁμιλία ΙΒ’, PG 62,
στ. 787.
22. Κλήμεντος Ἀλεξανδρέως, Στρωματεῖς, Βιβλίον 2ον
19
.
20
. Διότι «Ἄν οἱ δύο μή γένωνται ἕν, οὐκ ἐργάζονται
21
. Ὁ δεσμός τους θά ἐνισχυθεῖ
22
.
Ἡ συμπαράσταση μεταξύ τῶν συζύγων πού προέρχεται ἀπό τήν
 , PG 8, στ. 970.
, PG 8, στ. 977.
7
σύζυγο) ἱστός καί ἡλακάτη καί καλαθίσκος καί τό οἰκουρεῖν, καί θαλαμεύεσθαι καί
παιδοτροφεῖν ἀφώρισται, ἀνδρί δέ δικαστήρια καί βουλευτήρια καί ἀγορά, καί πόλεμοι
καί μάχαι καί παρατάξεις»
εὐσέβεια, ἀκόμη καί τό μαρτύριο ὑπέρ τῆς πίστεως στόν Χριστό καί τήν
Ἐκκλησία του, ὁ Ἱερός Χρυσόστομος, δέν τούς χωρίζει, δέν ὑποτιμᾶ τήν
γυναῖκα-σύζυγο, τήν θεωρεῖ ἰσότιμη καί ὁμότιμη καί ἰσάξια μέ τόν ἄνδρα-
σύζυγο καί τονίζει «ἐπί δέ τῶν παλαισμάτων τῆς εὐσεβείας κοινόν τό στάδιον κοινά
καί τά παλαίσματα· ὁμοίως καί γυναῖκες ἀποδύονται, καί οὐκ ἐκβάλλονται τοῦ ἀγῶνος,
ἀλλά καί προτάσσονται καί στεφανοῦνται καί ἀναγορεύονται, καί ἀριστείας ἔχουσιν
ἔπαθλα καί βραβεῖα καί στεφάνους, καί τρόπαια δέ παρ’ ἐκείνας λαμπρά, καί νῖκαι
συνεχεῖς καί ἐπάλληλοι»
πνευματικά καί ἡ γυναῖκα καί κανείς δέν μπορεῖ νά τήν διώξει ἀπό τόν ἀγῶνα.
Καί μπορεῖ ἡ γυναίκα νά νικήση σέ αὐτόν τόν ἀγῶνα τόν ἄνδρα καί νά λάβει τό
στεφάνι τῆς νίκης αὐτή, καί ἀριστεῖα νά πάρη καί ἔπαθλα καί βραβεῖα καί
τρόπαια λαμπρά. Δέν ὑποτιμᾶ τήν γυναίκα ὁ ἱερός Πατέρας, τήν δέχεται
ἀπόλυτα ἰσότιμη πρός τόν ἄνδρα καί διαχωρίζει ἁπλῶς τά ἄλλα καθήκοντά
της, τά σωματικά. Καί ἀκόμη τονίζει «… οὐδ’ αὖ ἀνήρ μέν παρρησιάζεται, γυνή δέ
σιγᾷ, καί ἄφωνος ἔστηκεν· ἀλλά πάντες (= ἄνδρες καί γυναῖκες) τῆς αὐτῆς ἰσοτιμίας
ἀπολαύοντες, κοινήν ἀναφέρομεν τήν θυσίαν κοινήν τήν προσφοράν…»
καί ἡ ὁμοτιμία μεταξύ τῶν δύο φύλων ἐξασφαλίζεται ἀπό δύο κινήσεις τῆς
ἀγάπης μεταξύ τῶν συζύγων. Ὅταν λείψει ἡ ἐν Χριστῷ κοινωνία καί ἀγάπη,
τότε ἡ ἰσορροπία κλονίζεται καί ἡ ὁμοτιμία ἐξαφανίζεται. Τότε ἐπανέρχεται τό
καθεστώς τῆς πτώσεως καί τῆς ἐξόδου ἀπό τόν Παράδεισο τῆς οἰκογένειας,
τῆς καταδυναστεύσεως δηλαδή τῆς γυναίκας-συζύγου ἀπό τόν ἄνδρα-σύζυγο
ἤ καί τό ἀντίστροφο. Μέσα στόν Χριστιανισμό δέν ὑπάρχουν πρωτεῖα στήν
ἀνθρώπινη φύση, παρά μόνο στόν ἀνθρώπινο προορισμό, δηλαδή στήν
ἁγιότητα.
Σήμερα βέβαια οἱ συνθῆκες τῆς ζωῆς τῆς οἰκογένειας ἔχουν ἀλλάξει
σχεδόν ριζικά καί μαζί της καί οἱ ἀντιλήψεις γιά τόν ρόλο τῶν δύο φύλων τῶν
συγκροτούντων τήν οἰκογένεια ἀνδρός καί γυναικός. Οἱ γυναῖκες μέ τήν ἔξοδό
τους στόν ἐργασιακό χῶρο διηύρυναν τόν κύκλο τῶν ἁρμοδιοτήτων τους καί
οἱ ἄνδρες δέν θεωροῦν πλέον τόσο ὑποτιμητική τήν ἐνασχόληση μέ τίς
οἰκιακές ἐργασίες, ἀκόμη δέ περισσότερο θεωροῦν καί δική τους εὐθύνη τήν
ἀνατροφή τῶν παιδιῶν τους. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἀρχικά τό κυνήγι τῆς
ἐπαγγελματικῆς κατοχύρωσης ἀπό τήν γυναίκα ὁδήγησε πολλά ζευγάρια σέ
ἀκρότητες, καθώς μέσα ἀπό τό κυνήγι τῆς «καριέρας» καί τοῦ κέρδους
δημιουργήθηκαν ἐγωϊστικές τάσεις πού διέσπασαν τήν συγκρότηση καί τήν
ὁμόνοια τῆς οἰκογένειας καί τό συζυγικό ΕΝΑ. Οἱ γυναῖκες μάλιστα,
23
. Γιά τούς πνευματικούς ὅμως ἀγῶνες καί τήν
24
. Ἰσάξια καί ἰσότιμα πρός τόν ἄνδρα ἀγωνίζεται
25
. Ἡ ἁρμονία
23. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Ὁμιλία Ε΄ λεχθεῖσα ἐν τῷ ναῷ τῆς Ἁγίας Εἰρήνης ὑπέρ τῆς
τε σπουδῆς … καί περί τοῦ μηδέν εἶναι κώλυμα γυναιξί τήν φύσιν πρός τούς τῆς ἀρετῆς δρόμους, PG 63,
στ. 488.
24. Ὅπ. παραπάνω.
25. Ὅπ. παραπάνω.
8
ἀγωνιζόμενες γιά τήν «καταξίωση» καί τήν «ἀνεξαρτησία» τους, προσπαθοῦν
νά ἐπιβάλλουν τήν «ἰσότητα» μέ τόν ἄνδρα στίς σχέσεις, καί λησμονοῦν ὅτι ἡ
ἰσοτιμία εἶναι αὐτή πού χαρακτηρίζει τίς σχέσεις τῶν δύο φύλων, ἑπομένως καί
τῶν συζύγων καί ὄχι ἡ ἰσότητα. Ἄν αὐτό εἶχε γίνει κατανοητό, θά εἶχαν
ἀποφευχθεῖ πολλές ἐνδοοικογενειακές συγκρούσεις καί ὄχι μόνο. Αὐτή ἡ
ἰσοτιμία εἶναι πού ἐπιτρέπει στούς συζύγους νά διαδραματίζει ὁ καθένας
πρωτεύοντα ρόλο στόν τομέα του. Ἡ παρουσία τοῦ ἑνός μέσα στήν οἰκογένεια
δέν μπορεῖ νά ἀντικαταστήσει ἤ νά ὑποτιμήσει τήν παρουσία τοῦ ἄλλου. Ὅσο
ἀπαραίτητη εἶναι ἡ παρουσία τῆς μητέρας, ἄλλο τόσο ἀπαραίτητη εἶναι καί ἡ
παρουσία τοῦ πατέρα. «Ἔνθα ἀνήρ καί γυνή καί παιδία καί ὁμόνοια καί φιλία καί
τῆς ἀρετῆς συνδεδεμένοι δεσμοῖς, ἐκεῖ μέσος ὁ Χριστός»
Δυστυχῶς, ἀρκετά συχνά στίς ἡμέρες μας ὁ Πατέρας θεωρεῖται ὡς ὁ
μεγάλος ἀπών τῆς οἰκογένειας. Ὁ ρόλος του περιορίζεται στήν ἐργασία του καί
εἶναι ἐλάχιστες οἱ ὧρες πού ἀφιερώνει στήν οἰκογένειά του. Ἔτσι, πολλά
παιδιά θεωροῦν τόν πατέρα τους, «ὡς συρτάρι μέ χρήματα» γιατί ὅταν αὐτός
γυρίζει πολύ ἀργά τό βράδυ στό σπίτι κατάκοπος, δέν εἶναι δυνατόν νά
ἐπικοινωνήσει μέ τήν οἰκογένειά του καί ἰδιαίτερα μέ τά παιδιά του, γιατί ἐκεῖνα
κοιμοῦνται ἀφοῦ τό πρωΐ θά πᾶνε στό Σχολεῖο. Τό αὐτό ἰσχύει καί γιά τήν
ἐργαζόμενη μητέρα. Πολλοί «σύγχρονοι» πατεράδες ἤ καί μητέρες ἔχουν
λησμονήσει ὅτι «πατέρας» σημαίνει ὄχι μόνο «κάποιον» πού φέρνει στό παιδί
του χρήματα καί ἄλλα ἀγαθά. Πατέρας εἶναι ἐκεῖνος πού ζεῖ ἐν Χριστῷ κατά τό
παράδειγμα τῶν ἁγίων Του καί κάνει ὅ,τι πρέπει γιά νά ἀποκτήσουν τά παιδιά
του πρῶτα τήν κατά Χριστόν μόρφωση καί «καριέρα» καί μετά ὅλα τά
ἄλλα. «Τοῦτο πατήρ, τό μή μόνον μή δυσχεραίνειν τοῦ παιδός τήν ἀληθῆ φιλοσοφίαν
φιλοσοφοῦντος, ἀλλά καί συνήδεσθαι, καί πάντα ποιεῖν, ὅπως εἰς ἄκρον αὐτῆς
ἀφίκοιτο˙ καί μηδέ τῷ πόρρωθεν εἶναι τῆς πατρίδος, τῆς οἰκίας, καί τῶν σῶν
ὀφθαλμῶν βαρύνεσθαι, ἀλλά νῦν μᾶλλον αὐτόν ἡγεῖσθαι πλησίον ἔχει, ὅτε αὐτῷ τά τῆς
ἀρετῆς ἐπιδίδωσι»
Ἀλλά καί ὁ μητρικός ρόλος ἔχει ἀλλοιωθεῖ ἀπό τίς σύγχρονες ἀνάγκες
τῶν κοινωνιῶν. Ἡ ἐργαζόμενη μητέρα ἐγκλωβίζεται μέσα στίς συμπληγάδες
τοῦ ἐργασιακοῦ της χώρου, στόν ἀγῶνα γιά τήν «καριέρα» της, τίς δημόσιες
σχέσεις της καί τήν καταξίωσή της στούς οἰκονομικούς ἤ ἐπιχειρηματικούς καί
γιατί ὄχι καί πολιτικούς ρόλους καί λησμονεῖ , ὄχι πάντοτε συνειδητά, τόν
μητρικό της ρόλο. Ἔτσι καί αὐτή, ὅπως ὁ σύζυγός της, ἀφιερώνει ὅλο καί
λιγότερο χρόνο στά παιδιά της καί δέν εἶναι σπάνιο τό φαινόμενο πού τά
παιδιά καταλήγουν νά βλέπουν τούς γονεῖς τους ἐλάχιστα ἤ καί μόνο κατά τό
Σαββατοκύριακο καί αὐτό γιά κάποιες μόνο ὧρες, ἐνῶ τήν ἀνατροφή τους
ἀναλαμβάνει μία οἰκειακή βοηθός, συνήθως ἀλλοεθνής καί ἀλλόπιστη
μισθωμένη ἀπό τούς «ἄγνωστους» γονεῖς τους, ἡ ὁποία θά φυτέψει στίς ψυχές
καί τίς καρδιές τῶν βλασταριῶν τους τή δική της πίστη, τόν δικό της πολιτισμό,
26. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Λόγος εἰς τήν Γένεσιν, Λόγος Η’, PG 54, στ. 119-620.
27. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Ἐπιστολή 3Α΄, Θεοδότῳ ἀπό κονσουλαρίων, PG 52, στ.
642.
26
.
27
.
9
τό δικό της περιεχόμενο καρδιᾶς, τίς δικές της συνήθειες καί δέν θά τούς
δημιουργήσει ἑλληνική ἐθνική συνείδηση οὔτε θά τούς μιλήσει γιά τόν Χριστό,
οὔτε γιά τήν Παναγία, οὔτε γιά τούς Ἁγίους, οὔτε θά τά μάθει τήν Ἱστορία μας,
οὔτε θά διδάξει τόν πολιτισμό μας, καί τίποτε γιά τούς ἥρωές μας!
Γιά νά ἀποφευχοῦν ὅμως τέτοιες καταστάσεις πρέπει νά γίνει
ἀναπροσαρμογή τῶν προτεραιοτήτων στή ζωή τῶν συζύγων, ὥστε κανένας
ἀπό τούς γονεῖς νά μήν ἀποξενώνεται ἀπό τά μέλη τῆς οἰκογένειας. Ἴσως αὐτό
νά φαντάζει οὐτοπικό μέσα στήν καταναλωτική κοινωνία μας, στήν
φιλοχρηματία μας, στήν καλοπέρασή μας. Ἄν ὅμως οἱ σύζυγοι ζοῦν κατά
Χριστόν καί ἐν Χριστῷ καί συνειδητοποιήσουν ὅτι πρωταρχική τους ἀποστολή
εἶναι ἡ ἀνατροφή τῶν παιδιῶν τους ἐν «παιδεία καί νουθεσία Κυρίου»
καί ἡ ἀγωγή ὅλων τῶν μελῶν τῆς οἰκογένειας πρός τήν τελείωση, θά ἔχουν
κάνει ἕνα ἀποφασιστικό βῆμα ἀντιδρώντας πρός τίς ἐφήμερες ἀξίες τῆς ζωῆς,
οἱ ὁποῖες, ὡς ξενόφερτες, προβάλλονται πολλές φορές σκόπιμα ἀπό ὅλα τά
μέσα Ἐνημερώσεως γιά νά διαλύσουν τήν ἑλληνική καί ὀρθόδοξη χριστιανική
οἰκογένεια –καί τό ἔχουν κατορθώσει κατά πολύ–, νά σταματήσουν τόν
διάλογο στήν οἰκογένεια, νά διαλύσουν τό Μυστήριο τῆς ἐπαφῆς τῶν συζύγων
μέσα στό Μέγα Μυστήριο τοῦ Ὀρθοδόξου Χριστιανικοῦ Γάμου καί νά
διασπάσουν τό ΕΝΑ τῶν συζύγων ὥστε νά καταλήξουν νά ξαναγίνουν δύο
ξεχωριστές προσωπικότητες ὅπως ἦσαν πρό τοῦ Γάμου τους!
Οἱ σύζυγοι-γονεῖς ὀφείλουν νά καταλάβουν ὅτι τό πρωταρχικό γιά τήν
μεταξύ τους σχέση καθώς καί τή σχέση τους μέ τά παιδιά τους, δέν εἶναι ἡ
ἐκπλήρωση μόνο ὅλων τῶν καταναλωτικῶν ἀναγκῶν, οὔτε μόνο ἡ κοινωνική
ἐπιβολή καί μόνον ἡ ἐπαγγελματική καταξίωση, ἡ καριέρα. Πρωταρχικό τους
καθῆκον εἶναι ἡ συμπόρευση καί βοήθεια ὅλων τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας
τους πρός τό δύσβατο μονοπάτι τῆς ἠθικῆς τελειώσεως, ἰδιαίτερα τῶν παιδιῶν
τους. Κατά τήν Ὀρθόδοξη πίστη μας ἡ διάβαση τοῦ δύσβατου αὐτοῦ
μονοπατιοῦ γίνεται μέ τή θεληματική θυσία τοῦ ἐγωϊσμοῦ τους καί τῆς τραγικῆς
πολλές φορές προσπάθειας νά καμαρώσουν τά παιδιά τους σέ ὑψηλές θέσεις
καί ἀξιώματα, ἔστω καί ἄν πατήσουν ἐπί πτωμάτων. Ἡ θεληματική αὐτή θυσία
τῶν συζύγων-γονέων νά θυσιάσουν κάτι ἀπό τόν ἑαυτό τους, πρέπει νά
ὑπάρχει μία ἐξ ἴσου πρόθυμη προσπάθειά τους νά ἀναγνωρίσουν καί νά
κατανοήσουν ὅτι καί τά παιδιά πού ἔφεραν στόν κόσμο ἔχουν
προσωπικότητα, ἔχουν ἀπόψεις καί χαρίσματα πού τά κοσμοῦν.
Κατά τόν ἱερό Χρυσόστομο, ἡ ἰσότητα τῶν γονέων δέν ἐξαρτᾶται ἀπό
τό γεγονός ὅτι ἔφεραν ἀνθρώπους στόν κόσμο, ἀλλά ἀπό τό ὅτι μόχθησαν γιά
νά ἀναθρέψουν σωστά τό παιδιά τους. Ἑπομένως, ὄχι τό «τεκνοποιεῖν» ἀλλά
τό «τεκνοτροφεῖν» συνιστᾶ τούς γονεῖς, διότι «οὐ τό σπείρειν ποιεῖ τόν πατέρα
μόνον, ἀλλά τό παιδεῦσαι, οὐδέ τό κυῆσαι μητέρα ἐργάζεται, ἀλλά τό θρέψαι καλῶς»
28
, καθώς
29
 

Κατηγορία: 

Σχόλια - Facebook Comments