ΔΙΧΑΣΜΕΝΗ Η ΕΕ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ - ΣΤΟ «ΓΥΨΟ» Η ΣΥΝΘΗΚΗ ΣΕΝΓΚΕΝ

Ενώ η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη συγκλονίζεται από το  καθημερινό δράμα  εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων και τις αλλεπάλληλες  πολύνεκρες τραγωδίες στα νερά της Μεσογείου, οι κυβερνήσεις της ΕΕ αδυνατούν να βρουν πεδίο συνεννόησης για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Πολιτικές σκοπιμότητες, οικονομικοί παράμετροι και κοινωνικές αντιδράσεις δυσχεραίνουν τη σύγκλιση απόψεων για κοινή δράση. Με νωπές τις εικόνες-σοκ από τα δύο χθεσινά ναυάγια στο Φαρμακονήσι και τη Σάμο, οι υπουργοί Εσωτερικών των «28» συναντώνται σήμερα στις Βρυξέλλες προς αναζήτηση λύσεων.

Στο μεταξύ δεκάδες χιλιάδες πρόσφυγες παραμένουν εγκλωβισμένοι στον «βαλκανικό διάδρομο», μετά την απόφαση της Γερμανίας να «παγώσει» την εφαρμογή της Συνθήκης Σένγκεν στα σύνορα της με την Αυστρία. Παράλληλα συνεχίζεται η εισροή στα ελληνικά νησιά.

Στο  Συμβούλιο των υπουργών Εσωτερικών επί τάπητος θα τεθεί η πρόταση της Κομισιόν για ανακατανομή 120.000 προσφύγων από την Ελλάδα, την Ιταλία και την Ουγγαρία στις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ. Ανάλογο σχέδιο είχε παρουσιάσει η Επιτροπή και προ μηνών, αλλά προσέκρουσε τότε στις αντιρρήσεις χωρών που διαφωνούσαν με τον υποχρεωτικό του χαρακτήρα.

Τώρα οι διαφωνίες και οι αντιδράσεις είναι εντονότερες – κυρίως από χώρες της κεντροανατολικής Ευρώπης – γεγονός που δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας για  επίτευξη συμφωνίας.

Προειδοποιούν για βέτο

Προτάσσοντας την ανάγκη «επιβίωσης» της ζώνης Σένγκεν η Κομισιόν προσπαθεί να κάμψει τη συλλογική αντίσταση κρατών της ανατολικής Ευρώπης στο σχέδιο Γιούνκερ για ανακατανομή 160.000 προσφύγων στα κράτη-μέλη της ΕΕ. Ωστόσο, η Σλοβακία προσέρχεται στη σύνοδο των υπουργών Εσωτερικών με προαναγγελία άσκησης βέτο σε δεσμευτικές ποσοστώσεις, η Τσεχία το απορρίπτει και η Πολωνία θέτει όρους.

Καθοριστικής σημασίας η στάση της Γερμανίας, η οποία ανέδειξε το μέγεθος του προβλήματος επαναφέροντας προσωρινά τους ελέγχους στα σύνορά της με την Αυστρία.

Η προσωρινή επαναφορά των συνοριακών ελέγχων είναι νομικά αιτιολογημένη και προβλέπεται από τη Συνθήκη του Σένγκεν ως έκτακτο μέτρο, ανέφερε σε σχετική ανακοίνωσή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή -τονίζοντας ότι η ενέργεια αυτή καταδεικνύει την κατεπείγουσα ανάγκη να υπάρξει συμφωνία στα μέτρα που προτάθηκαν από την Κομισιόν για τη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης. Ωστόσο, το μπλοκ του «όχι» παραμένει άκαμπτο.

Η Τσεχία, η Ουγγαρία, η Ρουμανία, η Πολωνία και η Σλοβακία τάσσονται κατά της πρότασης του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ για ανακατανομή 160.000 προσφύγων στα κράτη-μέλη της ΕΕ εντός των επόμενων δύο ετών.

Η Σλοβακία ανακοίνωσε διά του υπουργού της των Εξωτερικών Ρόμπερτ Κάλινακ ότι θα ασκήσει βέτο. «Έχω εντολή από την κυβέρνηση και το Κοινοβούλιο να θέσω βέτο σε οποιοδήποτε ζήτημα αφορά τις ποσοστώσεις γιατί δεν έχουν κανένα νόημα, στρέφονται ευθέως κατά των προσφύγων και δεν επιλύουν την κρίση με κανένα τρόπο», ανέφερε ο Κάλινακ.
Ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Μπόχουσλαβ Σομπότκα ότι η χώρα του θα απορρίψει σθεναρά οποιεσδήποτε υποχρεωτικές ποσοστώσεις για την ανακατανομή των προσφύγων.

Παράλληλα, η Γερμανία εξετάζει το ενδεχόμενο επιβολής ελέγχων  και στα σύνορα της με την Τσεχία. Σε αυστηρότερα μέτρα προχωρά και η Αυστρία στα σύνορα με την Ουγγαρία, τονίζοντας όμως ότι «δεν πρόκειται για αναστολή της συνθήκης του Σένγκεν».

Η στάση των μεσογειακών χωρών

Στην πρόταση των Βρυξελλών για ανακατανομή έχουν ρίξει το βάρος τους το Παρίσι και το Βερολίνο: Ολάντ και Μέρκελ έχουν καλέσει συντονισμένα σε σχήμα με υποχρεωτικό χαρακτήρα και διανομή του βάρους «με δίκαιο τρόπο». 

Γερμανία και Γαλλία πρόκειται να δεχθούν, βάσει της πρότασης Γιούνκερ, τους περισσότερους πρόσφυγες στο σχήμα. Το Παρίσι είχε εμφανιστεί στην αρχή του καλοκαιριού διστακτικό, όμως η πλήρης υποστήριξη στη νέα πρόταση καλλιεργεί ελπίδες πως αυτή τη φορά η ώθηση θα είναι ισχυρότερη.

Η  Ισπανία δίνει επίσης τη συγκατάθεσή της. Η Ιταλία, που είναι από τις χώρες από τις οποίες θα φύγουν πρόσφυγες βάσει του σχεδίου, είναι τους τελευταίους μήνες η χώρα που πιέζει εντονότερα για πλήρη αναθεώρηση του πλαισίου και υπέρβαση της λογικής του Δουβλίνου.

Μέτρα για Ελλάδα- Ιταλία

Ψηλά στην ατζέντα του Συμβουλίου των ΥΠ.ΕΣ. βρίσκεται και η  δημιουργία κέντρων υποδοχής για ταχύτερη καταγραφή και εξέταση των αιτήσεων ασύλου σε Ελλάδα και Ιταλία – τα δύο «θερμά σημεία» απ΄όπου διέρχεται ο κύριος όγκος του μεταναστευτικού-προσφυγικού ρεύματος.

Στη συνάντηση, η οποία ξεκινά στις 16:00), αναμένεται να επανεπιβεβαιωθεί η έγκριση στην αρχική απόφαση για πρώτη ανακατανομή 40.000 από Ελλάδα και Ιταλία (ξεχωριστών από τους 120.000 της νέας πρότασης Γιούνκερ).

Ακόμη και αυτό ωστόσο προβλέπεται να αρχίσει να εφαρμόζεται στις αρχές του επόμενου χρόνου. Η φιλοδοξία του συνολικού σχεδίου είναι μεν μεγάλη, αλλά και μόνο οι αριθμοί δείχνουν το μέγεθος της πρόκλησης: Υπολογίζεται πως το τεέυταίο 12μηνο έχουν φτάσει στην ΕΕ περίπου 480.000 πρόσφυγες.