Σημαντικός για το μέλλον του πρωτογενούς τομέα σε Ελλάδα και Ευρώπη είναι ο Οκτώβριος, μέσα στον οποίο θα καθοριστούν οι λεπτομέρειες για τη νέα ΚΑΠ 2028-2034.

Ηδη η ιρλανδική προεδρία έχει προγραμματίσει σειρά συναντήσεων των υπουργών Γεωργίας των χωρών-μελών στις Βρυξέλλες για τις τελικές αποφάσεις για το νέο χρηματοδοτικό πλαίσιο, που θα ισχύσει από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η ιρλανδική προεδρία βιάζεται να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες, καθώς μέσα στον επόμενο χρόνο επτά χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, οδηγούνται σε εκλογές. Κρίσιμες για τη σύγκλιση των θέσεων των χωρών-μελών της Ε.Ε., όπως ανακοινώθηκε τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου, είναι οι συναντήσεις που θα διεξαχθούν στις 26-27 Οκτωβρίου 2026.

Ανατροπές και αλλαγές

Αν και η νέα ΚΑΠ θα έχει ανατροπές ως προς τις προτεραιότητες και σημαντικές αλλαγές ως προς τον τρόπο κατανομής των ενισχύσεων και τους δικαιούχους, ο προϋπολογισμός για την επόμενη δεκαετία δεν αναμένεται να ξεπεράσει το 1,23% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ. Οπως έχει συμφωνηθεί, η στήριξη των αγροτών της Ε.Ε. θα είναι της τάξης των 300 δισ. για την περίοδο 2028-2034. Από αυτά στην Ελλάδα θα καταλήξουν περίπου 20 δισ.

Στην τελευταία συνεδρίαση των υπουργών Γεωργίας, προπομπό των σημαντικών εξελίξεων, η ιρλανδική προεδρία στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη μεγαλύτερης ευελιξίας στα μέτρα που πρέπει να στηρίζουν την ανανέωση των γενεών, στον εξορθολογισμό των τομέων προτεραιότητας για το περιβάλλον και το κλίμα, και στις αποφάσεις σχετικά με τους ορισμούς του γεωργού, του ενεργού γεωργού και των επιλέξιμων στρεμμάτων, βάσει των αιτημάτων των κρατών-μελών για «ευελιξία και αποτελεσματική στόχευση».

 Ζητούν και μεταβατικές ενισχύσεις

Στο μεταξύ, έξι χώρες (Ρουμανία, Βουλγαρία, Κύπρος, Ουγγαρία, Πολωνία και Σλοβακία), λόγω των προβλημάτων που καλείται να αντιμετωπίσει ο πρωτογενής τομέας, ζήτησαν τη συνέχιση των μεταβατικών ενισχύσεων που διατίθενται στους αγρότες τους από τους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Πέραν των ενισχύσεων, οι Βρυξέλλες, με στόχο μια πιο ανταγωνιστική, ανθεκτική και βιώσιμη γεωργία και δασοκομία, υιοθέτησαν μια νέα στρατηγική για την έρευνα και την καινοτομία. Στόχος της Κομισιόν είναι να ενισχύσει ολόκληρο το οικοσύστημα καινοτομίας, από την έρευνα και την ανάπτυξη μιας νέας ιδέας έως την εφαρμογή της στο χωράφι και την είσοδό της στην αγορά. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, πλέον, στις πραγματικές ανάγκες των χρηστών και στην επίτευξη απτών αποτελεσμάτων. Στο πλαίσιο αυτό, αγρότες, δασοκόμοι, ερευνητές, επιχειρήσεις και άλλοι φορείς θα καλούνται να συνεργάζονται για τη συνδημιουργία, τη δοκιμή και την επίδειξη λύσεων σε πραγματικές συνθήκες. Η προσέγγιση αυτή αναμένεται να διευκολύνει και τις startups, τις scaleups και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να μεταφέρουν καινοτόμες λύσεις από το στάδιο της ανάπτυξης πιο κοντά στην αγορά.

Στις 30 Οκτωβρίου λήγει η προθεσμία για την υποβολή από τους αγρότες της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης (ΕΑΕ), ωστόσο, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΑΑΔΕ, μόνο ένας στους δύο παραγωγούς έχει καταθέσει τα σχετικά έγγραφα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ελάχιστοι θα λάβουν έως το τέλος Οκτωβρίου προκαταβολές ενισχύσεων, ώστε να αντιμετωπίσουν τα οξυμένα οικονομικά προβλήματα.

Βάσει των στοιχείων του 2025 (637.000 αιτήσεις), και φέτος ο συνολικός αριθμός των αιτούντων αναμένεται να ξεπεράσει τις 600.000. Αν και σε λιγότερες από 20 ημέρες λήγει η τελική προθεσμία κατάθεσης αιτήσεων, μόνο 26.000 δηλώσεις έχουν ολοκληρωθεί, ενώ έχουν κατατεθεί περίπου 115.000 προσωρινές.

 Υπενθύμιση από την ΑΑΔΕ

Η καθυστέρηση της υποβολής δηλώσεων ανάγκασε την ΑΑΔΕ να υπενθυμίσει με mail σε περίπου 350.000 παραγωγούς να προχωρήσουν άμεσα στην υποβολή αιτήσεων. Εκτιμάται ότι θα υπάρξουν καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση των διαδικασιών.

Πληρωμές σε τρεις φάσεις

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος έχουν κατατεθεί προτάσεις ώστε οι πληρωμές να γίνουν σε τρεις φάσεις, με σκοπό να υπάρχει ο απαιτούμενος χρόνος για τους ελέγχους και τις διορθώσεις. Στο πλαίσιο αυτό θα μπορούσαν σε πρώτη φάση να προχωρήσουν οι συνδεδεμένες ενισχύσεις και τα Οικολογικά Σχήματα σε δεύτερη φάση, ώστε να δοθεί χρόνος για την πληρωμή της βασικής ενίσχυσης έως το τέλος του έτους.