Έχεις τατουάζ; Δες τι συμβαίνει κρυφά στο σώμα σου σύμφωνα με τους επιστήμονες

Έρευνα αποκαλύπτει τη δια βίου "μάχη" του ανοσοποιητικού με το μελάνι των τατουάζ: "Η επιστήμη δεν έχει αποκαλύψει πλήρως τους κινδύνους".

Θα αρχίσουμε από τα βασικά: ο καθένας μπορεί να κάνει ό,τι θέλει στο σώμα του, εφόσον δεν παρανομεί. Στη λίστα των “θέλω” είναι τα τατουάζ.

Για κάποιους είναι μορφή αυτοέκφρασης, για άλλους κόσμημα ή έργο τέχνης ή ό,τι άλλο. Για όλους όσοι τα κάνουν στο δέρμα τους, είναι σημαντικά για τον όποιον λόγο.

Την ίδια ώρα, αντιπροσωπεύουν δια βίου χημική έκθεση και ανοσολογική «μάχη» με ξένα σωματίδια.

H ιατρική μικροβιολόγος, επίκουρη καθηγήτρια στο University of Westminster, Manal Mohammed έγραψε άρθρο στο Conversation για τους κινδύνους που προκαλούν τα τατουάζ στην υγεία μας ή καλύτερα για το πόσο λίγα ξέρουν οι επιστήμονες για τις επιδράσεις της δερματοστιξίας στην υγεία όσων τη φέρουν στο σώμα τους.

Η κατακλείδα της ειδικού αναφέρει πως «τα τατουάζ παραμένουν μια ισχυρή μορφή αυτοέκφρασης, αλλά αντιπροσωπεύουν επίσης δια βίου έκθεση σε χημικές ουσίες. Η κύρια ανησυχία είναι η σωρευτική έκθεση. Καθώς τα τατουάζ γίνονται μεγαλύτερα, πιο πολυάριθμα και πιο πολύχρωμα, το συνολικό χημικό φορτίο αυξάνεται».

«Σε συνδυασμό με την έκθεση στον ήλιο, τη γήρανση, τις ανοσολογικές αλλαγές ή την αφαίρεση με λέιζερ, αυτό το φορτίο μπορεί να έχει συνέπειες που η επιστήμη δεν έχει ακόμη αποκαλύψει πλήρως».

«Ενώ τα τρέχοντα στοιχεία δεν υποδηλώνουν εκτεταμένο κίνδυνο, η αυξανόμενη έρευνα αναδεικνύει σημαντικά αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με την τοξικότητα, τις ανοσολογικές επιπτώσεις και τη μακροπρόθεσμη υγεία.

Καθώς τα τατουάζ συνεχίζουν να αυξάνονται παγκοσμίως, η ανάγκη για καλύτερη ρύθμιση, διαφάνεια και συνεχή επιστημονική έρευνα γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αγνοηθεί».

Η μετανάστευση του μελανιού στο λεμφικό σύστημα

Η Mohammed “πάτησε” σε μια μελέτη του 2025, στο πλαίσιο της οποίας οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το μελάνι τατουάζ απορροφάται από τα ανοσοκύτταρα του δέρματος και όταν αυτά πεθαίνουν, απελευθερώνουν σήματα που διατηρούν το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιημένο -κάτι που οδηγεί σε φλεγμονή στους κοντινούς λεμφαδένες για έως και δύο μήνες.

Σε απλά ελληνικά, αυτό σημαίνει πως όταν το μελάνι εισάγεται στο δέρμα, φτάνει στο χόριο (παχύ στρώμα δέρματος που βρίσκεται ακριβώς κάτω από την επιδερμίδα) που το αναγνωρίζεται αμέσως ως ξένη ουσία.

Αμέσως λοιπόν, το σώμα ξεκινά μια ανοσολογική αντίδραση, με έναν “στρατό” ανοσοκυττάρων να σπεύδει για να νικήσει τα σωματίδια μελανιού. Δεν τα καταφέρνει, γιατί τα σωματίδια είναι πολύ μεγάλα.

Οι λεμφαδένες είναι βασικοί κόμβοι της ανοσολογικής δραστηριότητα, καθώς μέσα τους φιλτράρεται το λεμφικό υγρό, καθαρίζοντας υπολείμματα όπως βακτήρια, ιούς, καρκινικά κύτταρα και ξένες ουσίες, συμπεριλαμβανομένου του μελανιού τατουάζ.

Κάτι άλλο που βρήκαν οι επιστήμονες της πρόσφατης έρευνας είναι ότι το μελάνι που υπήρχε σε σημείο που είχε γίνει ένεση εμβολίου, άλλαξε τις ανοσολογικές αποκρίσεις σε αυτό.

Σημειώθηκε πως αυτό δεν σημαίνει ότι τα tattoos καθιστούν μη ασφαλή τα εμβόλια, αλλά υποδηλώνει πως «οι χρωστικές ουσίες μπορούν να επηρεάσουν την ανοσολογική σηματοδότηση, το χημικό σύστημα επικοινωνίας που χρησιμοποιούν τα ανοσοκύτταρα για να συντονίσουν τις αντιδράσεις σε λοίμωξη ή εμβολιασμό, υπό ορισμένες συνθήκες».

Η συσχέτιση του τατουάζ με τον καρκίνο

Ως προς τη σχέση της δερματοστοιξίας με την εμφάνιση καρκίνου, η Mohammed τόνισε πως «προς το παρόν, δεν υπάρχουν ισχυρά επιδημιολογικά στοιχεία που να συνδέουν τα τατουάζ με τον καρκίνο στους ανθρώπους. Ωστόσο, εργαστηριακές μελέτες και μελέτες σε ζώα υποδηλώνουν πιθανούς κινδύνους.

Ορισμένες χρωστικές ουσίες τατουάζ μπορούν να αποικοδομηθούν με την πάροδο του χρόνου ή όταν εκτίθενται σε υπεριώδες φως ή αφαίρεση τατουάζ με λέιζερ, σχηματίζοντας τοξικά και μερικές φορές καρκινογόνα υποπροϊόντα.

Πολλοί καρκίνοι χρειάζονται δεκαετίες για να αναπτυχθούν, γεγονός που καθιστά δύσκολη την άμεση μελέτη αυτών των κινδύνων, ειδικά δεδομένου του πόσο πρόσφατα έχει διαδοθεί ευρέως το τατουάζ».

Οι καλύτερα τεκμηριωμένοι κίνδυνοι για τα tattoos

Υπάρχουν μελέτες που έχουν τεκμηριώσει επαρκώς κάποιους κινδύνους που προκύπτουν μέσω των τατουάζ, όπως είναι οι αλλεργικές και φλεγμονώδεις αντιδράσεις.

«Το κόκκινο μελάνι σχετίζεται ιδιαίτερα με επίμονο κνησμό, πρήξιμο και κοκκιώματα, μικρά φλεγμονώδη οζίδια που σχηματίζονται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα προσπαθεί να απομονώσει υλικό που δεν μπορεί να αφαιρέσει» αναφέρει χαρακτηριστικά η ειδικός.

«Αυτές οι αντιδράσεις μπορεί να εμφανιστούν μήνες ή χρόνια μετά την εφαρμογή ενός τατουάζ και μπορεί να προκληθούν από την έκθεση στον ήλιο ή από αλλαγές στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος».

Υπάρχουν και κίνδυνοι μόλυνσης, όπως συμβαίνει με κάθε διαδικασία κατά την οποία τρυπιέται το δέρμα.

«Η κακή υγιεινή μπορεί να οδηγήσει σε λοιμώξεις όπως ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος, η ηπατίτιδα Β και C και, σε σπάνιες περιπτώσεις, σε άτυπες μυκοβακτηριακές λοιμώξεις».

Το ζήτημα με την αξιολόγηση της τοξικότητας

Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην αξιολόγηση της τοξικότητας του τατουάζ είναι η έλλειψη συνεπούς ρύθμισης. Σε πολλές χώρες, τα μελάνια τατουάζ ρυθμίζονται πολύ λιγότερο αυστηρά από τα καλλυντικά ή τα ιατρικά προϊόντα και οι κατασκευαστές ενδέχεται να μην υποχρεούνται να αποκαλύψουν πλήρεις λίστες συστατικών.

«Σε μελάνια έχουν ανιχνευθεί βαρέα μέταλλα (νικέλιο, κοβάλτιο, χρώμιο, και σε σπάνιες περιπτώσεις μόλυβδο), τα οποία συσσωρευμένα σε υψηλά επίπεδα μπορεί να είναι τοξικά και να προκαλέσουν βλάβες σε εσωτερικά όργανα, νευροτοξικότητα και αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.

Τα χρωματιστά μελάνια, ιδιαίτερα κόκκινο, κίτρινο και πορτοκαλί, σχετίζονται συχνότερα με αλλεργικές αντιδράσεις και χρόνια φλεγμονή, ενώ το κόκκινο μελάνι συνδέεται με επίμονο κνησμό, πρήξιμο και κοκκιώματα (μικρά φλεγμονώδη οζίδια)».

Σημειώνεται πως «η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εισαγάγει αυστηρότερα όρια για τις επικίνδυνες ουσίες στα μελάνια τατουάζ, αλλά σε παγκόσμιο επίπεδο, η εποπτεία παραμένει άνιση».