Takeaways by Protothema AI

• Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέστειλε την εμπορική συμφωνία ΕΕ-Mercosur, παραπέμποντάς την στο Δικαστήριο της ΕΕ για νομική αξιολόγηση.
• Η απόφαση λήφθηκε με ψήφους 334 υπέρ, 324 κατά και 10 αποχές, μετά από διαπραγματεύσεις άνω του ενός τέταρτου του αιώνα.
• Η παραπομπή στο Δικαστήριο της ΕΕ μπορεί να καθυστερήσει την εφαρμογή της συμφωνίας έως και δύο χρόνια, προκαλώντας ανησυχίες για την τελική της απόρριψη.
• Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε εν μέσω διαδηλώσεων χιλιάδων αγροτών έξω από το κτίριο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο.
• Στη Γαλλία, διάφορα υπουργεία ανακοίνωσαν μέτρα για την απαγόρευση προϊόντων από τη Λατινική Αμερική στα σχολικά γεύματα.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έβαλε σήμερα, 21 Ιανουαρίου, στον πάγο την εμπορική συμφωνία ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις χώρες της Mercosur, καθώς μια οριακή πλειοψηφία , μόλις 10 Ευρωβουλευτών, αποφάσισε να παραπέμψει το σχέδιο της συμφωνίας στο Δικαστήριο της ΕΕ για να αποφανθεί για τη νομική του βάση.

Υπέρ της παραπομπής της Συμφωνίας στο Δικαστήριο της ΕΕ ψήφισαν 334, κατά 324 και υπήρξαν 10 αποχές.

Πώς ψήφισαν οι Έλληνες Ευρωβουλευτές

Υπέρ της παραπομπής ψήφισαν ευρωβουλευτές από διαφορετικά πολιτικά φάσματα. Θετική ψήφο έδωσε ο Μανώλης Φράγκος από την πολιτική ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών. Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκαν ο Λευτέρης Νικολάου-Αλαβάνος και ο Κώστας Παπαδάκης, αμφότεροι Μη Εγγεγραμμένοι.

Υπέρ τάχθηκε επίσης η Αφροδίτη Λατινοπούλου από την πολιτική ομάδα «Πατριώτες για την Ευρώπη», καθώς και οι Σάκης Αρναούτογλου, Γιάννης Μανιάτης και Νίκος Παπανδρέου από την ομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών. Στη θετική ψήφο προστέθηκαν και ο Νικόλαος Φαραντούρης και ο Νίκος Παππάς από την πολιτική ομάδα της Αριστεράς.

Αντίθετα, κατά της παραπομπής ψήφισαν όλοι οι Έλληνες ευρωβουλευτές του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος. Συγκεκριμένα, αρνητική ψήφο έδωσαν ο Γιώργος Αυτιάς, ο Φρέντι Μπελέρης, ο Μανώλης Κεφαλογιάννης, ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης, η Ελεονώρα Μελέτη και η Ελίζα Βόζεμπεργκ.

Χρειάστηκε περισσότερο από ένα τέταρτο του αιώνα συνεχών διαπραγματεύσεων, αμέτρητων αναβολών και ενδοευρωπαϊκών συγκρούσεων ώστε τα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καταλήξουν σε συμφωνία για την εμπορική συμφωνία ανάμεσα στην ΕΕ και τις χώρες της Mercosur πριν από δύο περίπου εβδομάδες. Πρόκειται για ένα τεράστιο εμπορικό deal με τις χώρες του εν λόγω μπλοκ της Λατινικής Αμερικής που περιλαμβάνει τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη.

Ωστόσο η ολομέλεια του ΕΚ στο Στρασβούργο αποφάσισε να θέσει ένα ακόμα εμπόδιο, το οποίο κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα εάν θα καθυστερήσει ή θα ενταφιάσει το μέγα εμπορικό deal που καλύπτει μια αγορά περίπου 700 εκατ. πολιτών. Παρόλο που η Κομισιόν και το Συμβούλιο της ΕΕ (κράτη - μέλη) υποστηρίζουν την εν λόγω συμφωνία, για να τεθεί αυτή σε πλήρη ισχύ χρειάζεται και η έγκρισή της από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν ψήφισε σήμερα για την επικύρωση ή μη της συμφωνίας, αλλά για την παραπομπή της στο Δικαστήριο της ΕΕ, το οποίο θα κρίνει αν είναι συμβατή με το Δίκαιο της ΕΕ. Μια κρίση η οποία μπορεί να καθυστερήσει έως και δύο χρόνια. Χρονικό διάστημα το οποίο ,σύμφωνα με ορισμένους Ευρωβουλευτές, ισοδυναμεί με την απόρριψή της στην πράξη. Την ίδια στιγμή, ουδείς στο Στρασβούργο απορρίπτει την περίπτωση το ανώτερο δικαιοδοτικό όργανο της ΕΕ να ζητήσει τροποποιήσεις στο κείμενο της συμφωνίας, σενάριο που θα καθυστερήσει ακόμα περισσότερο την όλη διαδικασία.

Διαμαρτυρίες με εκατοντάδες τρακτέρ έξω από το Ευρωκοινοβούλιο

Η ψηφοφορία έλαβε χώρα την ώρα που έξω από το κτήριο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου χιλιάδες Γάλλοι και λοιποί Ευρωπαίοι αγρότες με εκατοντάδες τρακτέρ διαδηλώνουν κατά της εμπορικής συμφωνίας, ενώ έχουν αναπτυχθεί ισχυρότατες αστυνομικές δυνάμεις, που πραγματοποιούν ελέγχους σε οποιονδήποτε προσπαθεί να προσεγγίσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Χθες, ορισμένοι Ευρωβουλευτές από τις πολιτικές ομάδες των Πρασίνων, των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών και των Πατριωτών για την Ευρώπη, βρέθηκαν στα μπλόκα των αγροτών και συνομίλησαν μαζί τους, δηλώνοντας την κατηγορηματική τους αντίθεση στη συμφωνία ΕΕ- Mercosur.

Οι επιλογές που έχει πλέον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι πολύ περιορισμένες. Θεωρητικά το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ θα μπορούσε να προχωρήσει με την προσωρινή εφαρμογή της Συμφωνίας, μέχρι το Δικαστήριο της ΕΕ να αποφανθεί. Ωστόσο, μια τέτοια πράξη θα προκαλούσε προβλήματα στις σχέσεις της Κομισιόν με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Στη Γαλλία, η αντίθεση στη Mercosur εξαπλώνεται πέρα από τους αγρότες. Αρκετά υπουργεία έχουν ανακοινώσει μέτρα για την απαγόρευση προϊόντων από τη Λατινική Αμερική στα σχολικά γεύματα.

Οι αρχές στον νομό Λουαρέ δήλωσαν την περασμένη εβδομάδα ότι θα ψηφίσουν επί μιας πρότασης για τη διακοπή της αγοράς κρέατος από τη Λατινική Αμερική για τα κυλικεία των σχολείων, τα οποία σερβίρουν περίπου 24.000 γεύματα την ημέρα, ενώ και ο νομός της Κοτ-ντ'Ορ στη Βυργουνδία έλαβε παρόμοια απόφαση.

Η αντίδραση της Κομισιόν

Η Επιτροπή εκφράζει την έντονη λύπη της για την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να ζητήσει γνωμοδότηση από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) σχετικά με τη συμβατότητα της EMPA και της ITA με τις Συνθήκες.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι παραγωγοί και οι εξαγωγείς της ΕΕ χρειάζονται επειγόντως πρόσβαση σε νέες αγορές και κατά την οποία η ΕΕ οφείλει να υλοποιήσει την ατζέντα διαφοροποίησής της και να αποδείξει ότι παραμένει αξιόπιστος και προβλέψιμος εμπορικός εταίρος.

Κατά την πάγια και ακλόνητη άποψη της Επιτροπής, τα τρία ερωτήματα που τίθενται στην πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη συμφωνία είναι αδικαιολόγητα.

Η Επιτροπή έχει ήδη εξετάσει διεξοδικά τα ζητήματα αυτά με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επισημαίνοντας ότι δεν είναι νέα και ότι έχουν αντιμετωπιστεί σε προηγούμενες συμφωνίες.

Η Επιτροπή θα συνεργαστεί τώρα με το Συμβούλιο και τους ευρωβουλευτές πριν αποφασίσει για τα επόμενα βήματα.

Αναλυτική επεξήγηση του υποβάθρου της εκτίμησης της Επιτροπής:

(i) Όσον αφορά τη νομική αρχιτεκτονική:

· Οι Συμφωνίες διαπραγματεύτηκαν και υπογράφηκαν σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται από τις Συνθήκες.

· Οι διαπραγματευτικές οδηγίες του Συμβουλίου της ΕΕ προβλέπουν ρητά μια Ενδιάμεση Συμφωνία για θέματα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της ΕΕ.

· Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεργάστηκε στενά με το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με πλήρη διαφάνεια, σεβόμενη την κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ.

· Τέλος, τα εθνικά κοινοβούλια θα έχουν τον θεμιτό τους ρόλο, σύμφωνα με τις Συνθήκες και τις αντίστοιχες εθνικές τους διαδικασίες.

· Η ίδια νομική αρχιτεκτονική ακολουθήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά την κύρωση της Εκσυγχρονισμένης Συμφωνίας-Πλαισίου και της Ενδιάμεσης Εμπορικής Συμφωνίας με τη Χιλή, οι οποίες βρίσκονται σε ισχύ από την 1η Φεβρουαρίου 2025.

(ii) Όσον αφορά τον μηχανισμό καταγγελίας μη παραβίασης:

· Ο μηχανισμός καταγγελίας μη παραβίασης δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις χώρες της Mercosur για να ασκήσουν πίεση στην ΕΕ ώστε να μην θεσπίζει ή να μην εφαρμόζει νομοθεσία και άλλα μέτρα που εξυπηρετούν τους στόχους πολιτικής της.

· Ο μηχανισμός αποκλείει ρητά οποιαδήποτε δυνατότητα της επιτροπής επίλυσης διαφορών να ζητήσει από ένα μέρος να τροποποιήσει τα μέτρα του.

· Ο μηχανισμός αυτός ακολουθεί το υφιστάμενο πρότυπο του ΠΟΕ και θέτει ακόμη αυστηρότερες προϋποθέσεις για τη χρήση του.

(iii) Όσον αφορά την αρχή της προφύλαξης:

· Η EMPA και η ITA δεν θα υπονομεύσουν την εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης.

· Η συμφωνία δεν θα μειώσει τους ελέγχους και τα μέτρα επιθεώρησης των γεωργικών εισαγωγών από τη Mercosur. Επιπλέον, δεν θα αποδυναμώσει τα αυστηρά υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά (SPS) πρότυπα της ΕΕ, την αρχή της προφύλαξης και την ασφάλεια των Ευρωπαίων καταναλωτών.

– Αυτό επιβεβαιώνεται τόσο στο κείμενο της συμφωνίας (στα κεφάλαια για τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα, καθώς και για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη), όσο και στη δήλωση της Επιτροπής σχετικά με τα πρότυπα παραγωγής που εφαρμόζονται στα εισαγόμενα αγροδιατροφικά προϊόντα και τους ελέγχους SPS. Η δήλωση αυτή αποτελεί μέρος του αποτελέσματος του τριλόγου για τον κανονισμό εφαρμογής της διμερούς ρήτρας διασφάλισης της EMPA και της ITA.