ΚΑΤΑΣΧΕΘΗΚΑΝ 300 ΚΙΛΑ ΜΕΛΙ – ΛΟΥΚΕΤΟ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ

Κατασχέσεις, ανακλήσεις και πρόστιμα: το μέλι στο επίκεντρο της απάτης τροφίμων

Το μέλι, ένα από τα πιο εμβληματικά προϊόντα της ευρωπαϊκής αγροδιατροφής, βρίσκεται τα τελευταία χρόνια όλο και συχνότερα στο επίκεντρο ελέγχων για παραβάσεις που αφορούν την ιχνηλασιμότητα, την επισήμανση και την ασφάλεια των τροφίμων. Οι αρμόδιες αρχές σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο εντείνουν τους ελέγχους, καθώς η παραπλάνηση των καταναλωτών και η υπονόμευση της ποιότητας αποτελούν σοβαρή απειλή τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για την αξιοπιστία των ποιοτικών προϊόντων. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η πρόσφατη υπόθεση που αποκαλύφθηκε στην κεντρική Ιταλία, φωτίζοντας με χαρακτηριστικό τρόπο το εύρος και τη σοβαρότητα των παραβάσεων που καταγράφονται σήμερα στην αγορά μελιού.

Οι έλεγχοι των καραμπινιέρων δασικής προστασίας και της ASL 2 οδήγησαν στην αναστολή λειτουργίας εργαστηρίου τροφίμων στη Villa Santa Maria και στην κατάσχεση περίπου 300 κιλών μελιού, το οποίο διακινούνταν χωρίς ετικέτες και χωρίς την απαιτούμενη τεκμηρίωση. Η επιχείρηση τέθηκε εκτός λειτουργίας μετά από κοινή επιθεώρηση της Δασικής Υπηρεσίας και της Υπηρεσίας Υγιεινής Τροφίμων και Διατροφής (SIAN), κατά την οποία διαπιστώθηκαν σοβαρές παραβάσεις στη διαχείριση αγροδιατροφικών προϊόντων. Το περιστατικό αυτό περιλαμβάνεται και στην μηνιαία έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την απάτη στα τρόφιμα, όπου καταγράφεται ως χαρακτηριστική περίπτωση παραβίασης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για το μέλι και της υποχρέωσης ιχνηλασιμότητας στην αγροδιατροφική αλυσίδα.

Το μέλι βρέθηκε αποθηκευμένο σε πλαστικούς κουβάδες και γυάλινα βάζα, χωρίς καμία από τις υποχρεωτικές πληροφορίες που προβλέπει η ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία. Σύμφωνα με τα ευρήματα των ελεγκτών, δεν υπήρχε καμία δυνατότητα ιχνηλασιμότητας του προϊόντος κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας, κατά παράβαση του Κανονισμού (ΕΚ) 178/2002, ο οποίος θεμελιώνει την αρχή της ασφάλειας τροφίμων «από το χωράφι έως το τραπέζι» και επιβάλλει σε κάθε επιχείρηση τροφίμων να γνωρίζει την προέλευση και τον προορισμό των προϊόντων της.

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή οδηγία 2001/110/ΕΚ για το μέλι ορίζει με σαφήνεια ότι το προϊόν πρέπει να διατίθεται στην αγορά με συγκεκριμένη ονομασία πώλησης, ένδειξη χώρας ή χωρών προέλευσης και χωρίς προσθήκες ή παραπλανητικές πρακτικές. Οι απαιτήσεις αυτές συμπληρώνονται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 1169/2011 για την παροχή πληροφοριών στους καταναλωτές, ο οποίος καθιστά υποχρεωτική την αναγραφή στοιχείων που επιτρέπουν στον αγοραστή να γνωρίζει τι ακριβώς αγοράζει και από πού προέρχεται.

Η απουσία ιχνηλασιμότητας στο μέλι σημαίνει ότι δεν μπορεί να αποδειχθεί η προέλευσή του, ο τρόπος και ο χρόνος παραγωγής του ούτε η διαδρομή του στην αγορά, γεγονός που το καθιστά νομικά μη αποδεκτό ανεξάρτητα από την ποιότητά του. Συνήθως αυτό δεν αποτελεί απλή αμέλεια, αλλά ένδειξη απόκρυψης στοιχείων, καθώς μπορεί να υποδηλώνει ότι το προϊόν δεν είναι ιδίας παραγωγής, έχει αγοραστεί χωρίς παραστατικά, έχει αναμειχθεί με άλλα μέλια ή εισαγόμενες πρώτες ύλες, διακινείται εκτός φορολογικού ελέγχου ή προορίζεται να πωληθεί παραπλανητικά ως ντόπιο ή ποιοτικό. Για τις αρμόδιες αρχές, τέτοιες περιπτώσεις αποτελούν σοβαρή ένδειξη απάτης.

Το προϊόν κατασχέθηκε άμεσα, ενώ στον ιδιοκτήτη της αγροτικής εκμετάλλευσης που συνδεόταν με το εργαστήριο επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο ύψους 4.500 ευρώ. Κατά τη διάρκεια του ελέγχου, οι επιθεωρητές του SIAN εντόπισαν επίσης σοβαρές ελλείψεις στις συνθήκες υγιεινής, καθώς και την απουσία επικαιροποιημένου σχεδίου αυτοελέγχου HACCP, το οποίο είναι υποχρεωτικό βάσει του Κανονισμού (ΕΚ) 852/2004 για την υγιεινή των τροφίμων και αποτελεί βασικό εργαλείο πρόληψης κινδύνων για τη δημόσια υγεία.

Με βάση το σύνολο των παραβάσεων, οι αρχές προχώρησαν στην άμεση αναστολή της δραστηριότητας του εργαστηρίου. Η επαναλειτουργία του θα επιτραπεί μόνο εφόσον διασφαλιστεί η πλήρης συμμόρφωση με τις υγειονομικές απαιτήσεις, την ιχνηλασιμότητα και τη σωστή επισήμανση των προϊόντων. Όπως τονίζουν οι καραμπινιέροι δασικής προστασίας και η υπηρεσία SIAN, η σωστή επισήμανση και η πλήρης ιχνηλασιμότητα του μελιού είναι βασικές προϋποθέσεις για την προστασία του καταναλωτή και για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας και της ποιότητας του ιταλικού μελιού. Οι έλεγχοι, επισημαίνουν, έχουν διττό στόχο: αφενός την καταστολή των παρατυπιών και αφετέρου την πρόληψη πρακτικών που υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών και τη φήμη των τοπικών αγροδιατροφικών προϊόντων.

Τα περιστατικά απάτης με μέλι στην Ιταλία φαίνεται πως εντάσσονται σε μια διαχρονική και εκτεταμένη εικόνα παραβάσεων. Τον Σεπτέμβριο του 2025, οι αρχές της Βερόνας και της Φλωρεντίας κατήγγειλαν απάτη με βιολογικό μέλι που διέθετε στην αγορά περίπου 2,8 τόνους μελιού ως «ντόπιο βιολογικό», ενώ στην πραγματικότητα επρόκειτο για συμβατικό μέλι εισαγωγής από τη Ρουμανία. Παρά το γεγονός ότι το προϊόν έφερε πιστοποίηση καλλιέργειας Agreco, αποδείχθηκε ότι δεν πληρούσε ούτε τα κριτήρια βιολογικής παραγωγής ούτε εκείνα της ιταλικής προέλευσης, παραπλανώντας τους καταναλωτές ως προς την ποιότητα και την ταυτότητά του.

Τον Ιούλιο του 2024, στο πλαίσιο στοχευμένης επιχείρησης των ιταλικών αρχών για την καταπολέμηση της απάτης στα τρόφιμα, κατασχέθηκαν 356 τόνοι νοθευμένου μελιού, συνολικής αξίας που εκτιμήθηκε στο 1 εκατομμύριο ευρώ. Λίγους μήνες νωρίτερα, τον Μάιο του 2024, άλλη επιχείρηση στο Pesaro οδήγησε στην κατάσχεση 600 κιλών μελιού, σε υπόθεση που επίσης αφορούσε παραπλανητική διάθεση προϊόντος.

Η εικόνα αυτή επιβαρύνθηκε περαιτέρω το φθινόπωρο του 2025, όταν εντοπίστηκε απαγορευμένη και καρκινογόνος ουσία σε μέλι μεγάλης Ιταλικής εταιρείας, γεγονός που προκάλεσε ντόμινο ανακλήσεων σε πολλές χώρες. Σύμφωνα με ειδοποίηση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Ταχείας Προειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (RASFF) με κωδικό 2025.8251, ανιχνεύθηκε κτηνιατρικό φάρμακο σε συγκέντρωση 2,7 mg/kg, ενώ το επιτρεπτό όριο είναι μηδενικό, καθώς η ουσία δεν επιτρέπεται σε καμία ποσότητα. Η ανάκληση αφορούσε ευρεία γκάμα προϊόντων και συσκευασιών, με διανομή σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.