Ενώ η ελληνική κοινωνία παλεύει με την ακρίβεια και την υποτίμηση των εισοδημάτων, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες της χώρας, αυτές που κάποτε διασώθηκαν με δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ του Ελληνα φορολογούμενου, επιδίδονται σε πρωτοφανές πάρτι κερδών και μερισμάτων. Με κέρδη που άγγιξαν τα 4,7 δισ. ευρώ το 2025 μοιράζουν στους μετόχους τους περίπου 2,8 δισ. ευρώ εκ των οποίων το 85% φεύγει στο εξωτερικό. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι αυτός που θεσμοθέτησε χαμηλό φορολογικό συντελεστή για τα μερίσματα σε βάρος της ελληνικής οικονομίας.

Αυτό το οικονομικό γλέντι δεν είναι παρά η κορυφή του παγόβουνου μιας βαθιά προβληματικής κατάστασης, καθώς η απουσία ουσιαστικού ελέγχου από την κυβέρνηση Μητσοτάκη και την Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) επιτρέπει στις τράπεζες να λειτουργούν με πρακτικές καρτέλ, να επιβάλλουν υπερβολικές προμήθειες, να φακελώνουν παράνομα τους πολίτες και να μεγιστοποιούν τα κέρδη τους αδιαφορώντας πλήρως για την κοινωνική και οικονομική δικαιοσύνη.

Το μέρισμα-ρεκόρ και η αλήθεια για τα «δώρα»

Οι ανακοινώσεις των Εθνικής Τράπεζας, Τράπεζας Πειραιώς, Eurobank και Alpha Bank για τα κέρδη του 2025 προκάλεσαν ευφορία στις αγορές, αλλά και οργή στον απλό πολίτη. Από τα συνολικά κέρδη ύψους 4,7 δισ. ευρώ θα διανεμηθούν στους μετόχους τους κοντά στα 2,8 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το 85% θα κατευθυνθεί εκτός Ελλάδας. Αυτό σημαίνει ότι για κάθε 10 ευρώ που κερδίζουν οι τράπεζες στην Ελλάδα τα 8,5 ευρώ καταλήγουν σε ξένα χέρια. Το ποσοστό διανομής (payout) εκτοξεύτηκε κοντά στο 60% για τα κέρδη του 2025 από μόλις 20% το 2023. 

Αξίζει να τονιστεί ότι είναι η πρώτη φορά ύστερα από δεκαέξι χρόνια που οι τράπεζες χορηγούν μερίσματα, αφού επί σειρά ετών στηρίζονταν με δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ δημόσιου χρήματος. Τώρα όχι μόνο επιστρέφουν στα μερίσματα, αλλά τα αυξάνουν με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, σχεδιάζοντας περαιτέρω αύξηση την επόμενη τριετία. Αυτά τα «γενναιόδωρα δώρα», όπως επαναγορές ιδίων μετοχών (847,5 εκατ. ευρώ συνολικά) και επιστροφές κεφαλαίου, λειτουργούν σαν μαγνήτης για τους ξένους μετόχους, οι οποίοι αυξάνουν τα ποσοστά τους μετατρέποντας τις ελληνικές τράπεζες σε εργοστάσια εξαγωγής ελληνικού πλούτου. Το επίσημο αφήγημα περί «εναρμόνισης με τις πρακτικές της ευρωζώνης» είναι τουλάχιστον προσβλητικό, δεδομένου ότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές τράπεζες δεν υποστηρίχτηκαν ποτέ με δεκάδες δισεκατομμύρια κρατικού χρήματος.

Η σκιώδης στήριξη του κράτους

Η διανομή αυτών των «προκλητικών» μερισμάτων αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις όταν αντιληφθούμε ότι βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε στήριξη που παρέχεται από τον Ελληνα φορολογούμενο. Πέρα από τις άμεσες κεφαλαιακές ενισχύσεις και τις κρατικές εγγυήσεις για τη μεταβίβαση των «κόκκινων» δανείων σε funds, το κράτος έχει εγγυηθεί και την αναβαλλόμενη φορολογία (DTC). Ο αναβαλλόμενος φόρος (Deferred Tax Credit) είναι ένας λογιστικός μηχανισμός που χρησιμοποιείται για να αποτυπώσει φόρους οι οποίοι θα πληρωθούν ή θα συμψηφιστούν στο μέλλον. Το ελληνικό δημόσιο παρέχει μέσα από αυτό τον μηχανισμό ουσιαστικά κρατικές εγγυήσεις υπέρ των τραπεζών. 

Αυτήν τη στιγμή ο οφειλόμενος αναβαλλόμενος φόρος των τεσσάρων συστημικών τραπεζών ξεπερνά τα 13 δισ. ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι η αναβαλλόμενη φορολογία αντιστοιχεί σε περίπου 40-50% των εποπτικών κεφαλαίων (CET1) των συστημικών τραπεζών. Με απλά λόγια, σχεδόν το μισό «μαξιλάρι ασφαλείας» των τραπεζών είναι λογιστικό νούμερο, προερχόμενο από φόρους που θα πληρώσουν οι τράπεζες στο μέλλον. Παρ’ όλα αυτά αντί να εισφέρουν τη φορολογική αναλογία τους μοιράζουν γενναιόδωρα μερίσματα, τα οποία εισπράττονται από τους μετόχους με τις «πλάτες» της πτωχευμένης ΝΔ η οποία χρωστά ποσό άνω των 500 εκατ. ευρώ στις τράπεζες αλλά ουδείς διεκδικεί.

Οι προμήθειες ως μόνιμη πηγή κέρδους

Η πηγή των ιλιγγιωδών κερδών των τραπεζών δεν βρίσκεται μόνο στα «δώρα» του δημοσίου, αλλά και στις «πρακτικές καρτέλ» που εφαρμόζουν λυμαίνοντας την τσέπη των Ελλήνων πελατών τους. Αντί να ανταγωνίζονται, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες εφαρμόζουν σχεδόν ομοιόμορφα κάποια από τα υψηλότερα επιτόκια δανεισμού και από τα χαμηλότερα επιτόκια καταθέσεων στην ευρωζώνη. Το μέσο επιτόκιο ταμιευτηρίου παραμένει μόλις στο 0,03% έναντι 0,25% στην ευρωζώνη, την ώρα που τα έσοδα από προμήθειες άγγιξαν τα 2,45 δισ. ευρώ το 2025.

Το νέο φιάσκο ακούει στο όνομα «συνδρομητικοί λογαριασμοί». Η Alpha Bank, ακολουθώντας τη Eurobank και την Εθνική, μετατρέπει αυτόματα τους βασικούς καταθετικούς λογαριασμούς σε πακέτα προνομίων με μηνιαία χρέωση από 0,50 έως 0,80 ευρώ. Το επιχείρημα της «απλοποίησης» είναι προσχηματικό. Πρόκειται για μια νέα, συγκαλυμμένη προμήθεια, η οποία πλήττει κυρίως τους πολίτες με μικρά υπόλοιπα, αναγκάζοντάς τους να πληρώνουν για υπηρεσίες που κάποτε ήταν δωρεάν ή να κλείνουν τους λογαριασμούς τους.

Η ΕΚΠΟΙΖΩ δικαίως καταγγέλλει αυτές τις πρακτικές ως «αδιαφανείς, παραπλανητικές και καταχρηστικές». Ενώ στην υπόλοιπη ευρωζώνη η μηνιαία χρέωση συνοδεύεται από υψηλότερα επιτόκια καταθέσεων, στην Ελλάδα επιβάλλεται χωρίς κανένα αντίκρισμα για τον καταθέτη, αποδεικνύοντας την απόλυτη ασυδοσία και την εκμετάλλευση της ελληνικής αγοράς. Η κυβέρνηση, αφού περιόρισε ορισμένες «λαϊκές» προμήθειες, τώρα παρακολουθεί αδιάφορα την εμφάνιση νέων, πιο συστηματικών χρεώσεων.

Ο εξωδικαστικός ως μηχανισμός τιμωρίας

Η αυθαιρεσία των τραπεζών δεν περιορίζεται στις οικονομικές πρακτικές τους. Μια πρόσφατη αποκάλυψη έφερε στο φως ένα άτυπο και παράνομο σύστημα «προληπτικής επιτήρησης» ή «φακελώματος» των πολιτών. Σύμφωνα με αυτή, τραπεζικά ιδρύματα «στιγμάτιζαν» ως εν δυνάμει κακοπληρωτές όσους πολίτες επισκέπτονταν απλώς την πλατφόρμα του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, χρησιμοποιώντας τους κωδικούς TAXISnet, ακόμη κι αν δεν υπέβαλαν αίτηση ή είχαν μόνο οφειλές προς το δημόσιο. Το αποτέλεσμα; Αυτόματη απόρριψη αιτήσεων για χρηματοδότηση ή τραπεζικές υπηρεσίες που δημιουργεί έναν «σκιώδη Τειρεσία».

Η επιστολή-φωτιά από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προς την Ελληνική Ενωση Τραπεζών, την οποία αποκάλυψε το «Πρώτο Θέμα», είναι κόλαφος. Ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης και η γενική γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους Θεώνη Αλαμπάση καταγγέλλουν ρητά την «εσφαλμένη» και «μη σύμφωνη με το θεσμικό πλαίσιο» πρακτική, η οποία «επιφέρει σοβαρή βλάβη στην πιστοληπτική εικόνα πολιτών». Η επιστολή ζητά άμεση διαγραφή των σημάνσεων και διορθωτικές ενέργειες.

Το σκάνδαλο αυτό, που τιμώρησε με «πιστωτικό θάνατο» ακόμη και συνεπείς δανειολήπτες και υγιείς επιχειρήσεις, είναι η επιτομή της ατιμωρησίας που έχουν αποκτήσει οι τράπεζες θεωρώντας ότι είναι υπεράνω του νόμου και κάθε δεοντολογίας. Το μήνυμα του υπουργείου για «συμμόρφωση» είναι καθυστερημένο αλλά επιβεβλημένο, καθώς αποδεικνύει την προηγούμενη «ανοχή» σε τέτοιες καταχρηστικές συμπεριφορές.

Το δριμύ κατηγορώ δεν μπορεί να μη στραφεί και προς την κυβέρνηση Μητσοτάκη και τον διοικητή της ΤτΕ. Η στάση τους απέναντι στην ασυδοσία των τραπεζών δεν μπορεί να χαρακτηριστεί απλώς ως αδράνεια, αλλά ως συνενοχή στην ατιμωρησία. Η έλλειψη ουσιαστικών ελέγχων είναι πασιφανής:

Ανοχή στο καρτέλ επιτοκίων: Επιτρέπεται στις τράπεζες να διατηρούν τα χαμηλότερα επιτόκια καταθέσεων και τα υψηλότερα δανεισμού στην ευρωζώνη; Πού είναι οι εποπτικοί μηχανισμοί οι οποίοι θα διασφάλιζαν τον υγιή ανταγωνισμό;

Παθητικότητα στις προμήθειες: Ενώ οι τράπεζες επιβάλλουν νέες, συγκαλυμμένες χρεώσεις μέσω συνδρομητικών λογαριασμών, η κυβέρνηση περιορίζεται σε ημίμετρα, αφήνοντας ουσιαστικά τους πολίτες εκτεθειμένους. Η ΤτΕ, ως οφείλει, δεν παρεμβαίνει αποτελεσματικά.

Σιωπή στο φακέλωμα: Το σκάνδαλο του παράνομου φακελώματος, που τιμωρούσε πολίτες για την απλή αναζήτηση πληροφοριών, ήρθε στο φως ύστερα από καταγγελίες και χρειάστηκε παρέμβαση υπουργού για να αντιμετωπιστεί. Αυτό υποδηλώνει μια προηγούμενη αδιαφορία ή άγνοια των εποπτικών αρχών για πρακτικές που παραβιάζουν θεμελιώδη δικαιώματα.

Διευκόλυνση της κερδοφορίας με κρατικό χρήμα: Η διατήρηση της χαριστικής ρύθμισης της αναβαλλόμενης φορολογίας (DTC) και η αδιάκοπη παροχή κρατικών εγγυήσεων, την ώρα που οι τράπεζες επιβραβεύουν αφειδώς τους ξένους μετόχους, είναι απαράδεκτες. Η κυβέρνηση και η ΤτΕ έχουν χρέος να προστατεύουν τον ελληνικό δημόσιο πλούτο και όχι να διευκολύνουν την εξαγωγή του.

Η διαρκής αναφορά στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) ως μοχλό χρηματοδότησης της οικονομίας, την ώρα που οι τράπεζες εκμεταλλεύονται την αγορά με τέτοιους όρους, αποτελεί κοροϊδία. Ο Ελληνας φορολογούμενος, αυτός που πλήρωσε το μάρμαρο της διάσωσης, βλέπει τώρα τα κέρδη να φεύγουν στο εξωτερικό, τις τσέπες του να αδειάζουν από προμήθειες και τα δικαιώματά του να καταπατούνται χωρίς καμία ουσιαστική προστασία από αυτούς που έχουν ορκιστεί να τον υπηρετούν.

Η έλλειψη εποπτείας οδηγεί σε πλήρη ασυδοσία

Συνοψίζοντας, ο ελληνικές τράπεζες, έχοντας διασωθεί με δημόσιο χρήμα, καταγράφουν κέρδη-ρεκόρ και διανέμουν δισεκατομμύρια ευρώ σε μερίσματα, εκ των οποίων η συντριπτική πλειονότητα καταλήγει σε ξένους μετόχους. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω πρακτικών καρτέλ, υπερβολικών προμηθειών που επιβαρύνουν τους πολίτες και, ακόμη χειρότερα, μέσω παράνομων ενεργειών όπως το φακέλωμα των δανειοληπτών. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη και η Τράπεζα της Ελλάδος φέρουν ακέραια την ευθύνη για αυτή την κατάσταση, καθώς η αδράνεια και η ανεπάρκεια των ελέγχων τους δημιουργούν ένα περιβάλλον πλήρους ασυδοσίας.

Οι «γκρίζες ζώνες» των ισολογισμών

Πίσω από τις θριαμβευτικές ανακοινώσεις κερδών, οι ισολογισμοί των τραπεζών κρύβουν «γκρίζες ζώνες» που προκαλούν ανησυχία για το μέλλον. Οι ανακοινώσεις των Eurobank και Πειραιώς για τα αποτελέσματα του 2025 αποκάλυψαν την πίεση που δέχονται. Τα έσοδα από τόκους μειώθηκαν (Πειραιώς -8,9%, με το μέσο επιτοκιακό περιθώριο να πέφτει από 2,7% σε 2,2%, Eurobank από 2,83% σε 2,51%). Η πτώση των επιτοκίων στην ευρωζώνη, σε συνδυασμό με την απώλεια των εύκολων κερδών από τους υψηλότοκους λογαριασμούς της ΕΚΤ, συμπιέζει τα περιθώρια. Η αλήθεια είναι ότι ο πλήρης αντίκτυπος των μειώσεων επιτοκίων της ΕΚΤ το 2025 δεν έχει φανεί ακόμη σύμφωνα με αναλυτές.

Ταυτόχρονα, τα λειτουργικά έξοδα εκτοξεύτηκαν: στην Πειραιώς κατά 5,7% (δείκτης κόστους/εσόδων στο 33% από 30%), στην Eurobank κατά 23,3% (σε επίπεδο ομίλου, αλλιώς 6% με τον δείκτη στο 37,8% από 32,1%). Επιπλέον, οι εξαγορές, όπως της Εθνικής Ασφαλιστικής από την Πειραιώς, πιέζουν τα κεφάλαια, με τον δείκτη CET1 (τα κοινά ίδια κεφάλαια, δηλαδή το υψηλότερης ποιότητας κεφάλαιο που διαθέτει μια τράπεζα) να καταρρέει στο 12,7% από 14,4%. Ακόμη και στη Eurobank η ενοποίηση Hellenic Bank, CNP Cyprus Insurance και Eurolife απορρόφησε σημαντικό κεφάλαιο. Το πρόβλημα οξύνεται από το γεγονός ότι περίπου το 40-50% του CET1 είναι «αναβαλλόμενη φορολογία», δηλαδή λογιστικό και όχι πραγματικό κεφάλαιο, το οποίο αποσβένεται.

Οι προκλητικές διανομές μερισμάτων επισπεύδουν αυτή την απόσβεση, αφήνοντας τις τράπεζες πιο ευάλωτες σε μελλοντικές πιέσεις, παρά τις διαβεβαιώσεις για ισχυρά κεφάλαια. Η «στρατηγική ευελιξία» για νέες εξαγορές που υπόσχονται οι διοικήσεις απειλεί να δημιουργήσει περαιτέρω κεφαλαιακές πιέσεις, εκθέτοντας τον κίνδυνο μιας νέας κρίσης.