ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΦΠΑ – ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΠΟ ΑΑΔΕ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

Ψηφιακά οι Δηλώσεις Μεταβολής έως την ερχόμενη Τρίτη 2 Ιουνίου από όσους ξεπέρασαν το πεντοχίλιαρο των επιδοτήσεων λόγω του Μέτρου 23.

Τη διαδικασία αναδρομικής (από 1/1/2026) υπαγωγής στο ειδικό καθεστώς ΦΠΑ αγροτών που είτε «αναγκάστηκαν» να απενταχθούν από αυτό είτε δεν είχαν τη δυνατότητα να το επιλέξουν, λόγω της ενίσχυσης του Μέτρου 23 που έλαβαν το 2025, περιγράφει εγκύκλιος της ΑΑΔΕ.

Του Γιάννη Τσατσάκη
Johny_ts@hotmail.com

Το Μέτρο 23, υπενθυμίζεται, εφαρμόστηκε πέρυσι και αποσκοπούσε στη στήριξη παραγωγών που είχαν το 2024 διαπιστωμένα μειωμένη παραγωγή άνω του 30%. Η εγκύκλιος έρχεται σε συνέχεια νομοθετικής ρύθμισης που ψηφίστηκε πρόσφατα από τη Βουλή, σύμφωνα με την οποία η εν λόγω ενίσχυση δεν προσμετράται στο όριο των επιδοτήσεων -5.000 ευρώ- για την υπαγωγή (ή μη) ενός αγρότη στο ειδικό καθεστώς, κάτι που δεν είχε διευκρινιστεί αρχικά.

Αποτέλεσμα αυτού ήταν ουκ ολίγοι αγρότες του ειδικού να μεταταχθούν υποχρεωτικά φέτος στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ, αφού με την προσθήκη της ενίσχυσης ξεπερνούσαν το «ταβάνι» των 5.000 ευρώ. Την ίδια στιγμή, αγρότες του κανονικού καθεστώτος που είχαν την επιθυμία να «μεταβούν» στο ειδικό, αφού, δίχως το Μέτρο 23, βρίσκονταν κάτω από το όριο των 5.000 ευρώ, με την είσπραξη της ενίσχυσης παρέμειναν, θέλοντας και μη, στο κανονικό.

Τις περιπτώσεις αυτές ήρθε να αντιμετωπίσει η προαναφερθείσα νομοθετική ρύθμιση, ενώ τις -εξίσου σημαντικές- πρακτικές λεπτομέρειες έρχεται να διευκρινίσει η εγκύκλιος της ΑΑΔΕ, παραθέτοντας μάλιστα και κατατοπιστικά παραδείγματα. Από αυτή προκύπτει ότι όσοι αγρότες θέλουν να υπαχθούν στο ειδικό καθεστώς μπορούν έως την Τρίτη 2 Ιουνίου 2026 να υποβάλουν δήλωση μεταβολών (έντυπο Δ211) μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE (myaade.gov.gr) στη διαδρομή: Τα Αιτήματά μου > (θεματική ομάδα) Μητρώο > (διαδικασία) Αίτηση μετάταξης αγρότη από το κανονικό στο ειδικό καθεστώς αγροτών λόγω υπέρβασης επιδοτήσεων από το Μέτρο 23.

Πιο αναλυτικά, όπως επισημαίνεται στην εγκύκλιο, οι αγρότες του ειδικού καθεστώτος του άρθρου 48 του Κώδικα ΦΠΑ, οι οποίοι μετατάχθηκαν υποχρεωτικά στο κανονικό καθεστώς μέχρι τη δημοσίευση του ν. 5301/2026, δηλαδή έως και 15 Μαΐου 2026, αποκλειστικά λόγω είσπραξης το έτος 2025 ενίσχυσης στο πλαίσιο του Μέτρου 23, δύνανται να ενταχθούν εκ νέου στο ειδικό καθεστώς με δήλωση μεταβολών που υποβάλλεται εντός ανατρεπτικής προθεσμίας 15 ημερών από τη δημοσίευση του νόμου, δηλαδή έως και τις 2 Ιουνίου 2026.

Εντός της ίδιας προθεσμίας μπορούν να ενταχθούν στο ειδικό καθεστώς και οι αγρότες, με αποκλειστική δραστηριότατα στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις, οι οποίοι το 2025 είχαν ήδη ενταχθεί στο κανονικό καθεστώς και παρέμειναν σε αυτό αποκλειστικά λόγω του συνυπολογισμού της ενίσχυσης αυτής στο όριο των 5.000 ευρώ.

Παράδειγμα 1 

Αγρότης ενταγμένος στο ειδικό καθεστώς το 2025, πραγματοποίησε στο έτος αυτό παραδόσεις αγροτικών προϊόντων αξίας 10.000 ευρώ και εισέπραξε επιδοτήσεις ύψους 6.000 ευρώ, εκ των οποίων 1.500 ευρώ αφορούν ενίσχυση του Μέτρου 23. Ο αγρότης αυτός, εφόσον έχει ενταχθεί στο κανονικό καθεστώς (συνυπολογισμός των 1.500 ευρώ της ενίσχυσης του Μέτρου 23 στα 6.000 ευρώ), έχει τη δυνατότητα με δήλωση μεταβολών να ενταχθεί εκ νέου από 1/1/2026 στο ειδικό καθεστώς αγροτών.

Παράδειγμα 2

Αγρότης ενταγμένος στο ειδικό καθεστώς το 2025, πραγματοποίησε στο έτος αυτό παραδόσεις αγροτικών προϊόντων αξίας 17.000 ευρώ και εισέπραξε επιδοτήσεις ύψους 7.000 ευρώ, εκ των οποίων 2.500 ευρώ αφορούν ενίσχυση του Μέτρου 23. Ο αγρότης αυτός έχει υποχρέωση να ενταχθεί στο κανονικό καθεστώς και δεν έχει τη δυνατότητα να ενταχθεί εκ νέου από 1/1/2026 στο ειδικό καθεστώς αγροτών του άρθρου 48 του Κώδικα ΦΠΑ, διότι δεν πληρούται η προϋπόθεση του ύψους των παραδόσεων αγροτικών προϊόντων (αξία κατώτερη των 15.000 ευρώ).

Παράδειγμα 3

Αγρότης ενταγμένος στο κανονικό καθεστώς το 2025, πραγματοποίησε στο έτος αυτό παραδόσεις αγροτικών προϊόντων αξίας 10.000 ευρώ και εισέπραξε επιδοτήσεις ύψους 6.000 ευρώ, εκ των οποίων 1.500 ευρώ αφορούν ενίσχυση του Μέτρου 23. Ο αγρότης αυτός παρέμεινε στο κανονικό καθεστώς λόγω ύψους επιδοτήσεων, ωστόσο δύναται με δήλωση μεταβολών να ενταχθεί από 1/1/2026 στο ειδικό καθεστώς αγροτών. 

Παράδειγμα 4

Αγρότης ενταγμένος στο κανονικό καθεστώς το 2025, πραγματοποίησε στο έτος αυτό παραδόσεις αγροτικών προϊόντων αξίας 10.000 ευρώ και εισέπραξε επιδοτήσεις ύψους 7.000 ευρώ, εκ των οποίων 500 ευρώ αφορούν ενίσχυση του Μέτρου 23. Ο αγρότης αυτός υποχρεούται για το έτος 2026 να παραμείνει στο κανονικό καθεστώς, λόγω ύψους επιδοτήσεων.

Παράδειγμα 5

Αγρότης ενταγμένος στο κανονικό καθεστώς το 2025, με παράλληλη δραστηριότητα παροχής υπηρεσιών λογιστή, πραγματοποίησε στο έτος αυτό παραδόσεις αγροτικών προϊόντων αξίας 10.000 ευρώ, εισέπραξε επιδοτήσεις ύψους 6.000 ευρώ, εκ των οποίων 1.500 ευρώ αφορούν ενίσχυση του Μέτρου 23, και είχε έσοδα από την παροχή υπηρεσιών λογιστή. Ο αγρότης αυτός υποχρεούται για το έτος 2026 να παραμείνει στο κανονικό καθεστώς, λόγω της παράλληλης δραστηριότητας.

Ποιο είναι το κρίσιμο όριο που αφορά τις επιδοτήσεις

Το κρίσιμο όριο για την υπαγωγή (ή μη) των αγροτών στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ και το οποίο αφορά τις επιδοτήσεις είναι τα 5.000 ευρώ ετησίως.

Έως 15.000 ευρώ για εισοδήματα από πωλήσεις προϊόντων

Το αντίστοιχο όριο για τα εισοδήματα από πωλήσεις αγροτικών προϊόντων που κρίνουν το καθεστώς ΦΠΑ των αγροτών είναι τα 15.000 ευρώ ετησίως.

Το αίτημα και η αναδρομική ισχύς από 1ης Ιανουαρίου 2026

Η ένταξη στο ειδικό καθεστώς αγροτών για όσους υποβάλουν έως τις 2 Ιουνίου το σχετικό αίτημα γίνεται αναδρομικά από 1ης Ιανουαρίου 2026.

Η διαδικασία για διαγραφές προστίμων και επιστροφές

Δυνατότητα αναδρομικής ένταξης από 1/1/2026 στο ειδικό καθεστώς ΦΠΑ, όπως ξεκαθαρίζεται στην εγκύκλιο της ΑΑΔΕ, έχουν αγρότες ενταγμένοι στο κανονικό ή ειδικό καθεστώς ΦΠΑ κατά το έτος 2025, οι οποίοι κατά το έτος αυτό ξεπέρασαν το όριο των 5.000 ευρώ από επιδοτήσεις αποκλειστικά λόγω είσπραξης της ενίσχυσης του Μέτρου 23 και εξ αυτού και μόνο του λόγου παρέμειναν ή μετατάχθηκαν στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ.

Οπως προαναφέρθηκε, οι αγρότες των παραπάνω περιπτώσεων υποβάλλουν συμπληρωμένο το έντυπο Δ211 «Δήλωση εγγραφής/έναρξης, μεταβολής, διακοπής εργασιών επιχείρησης» με την αιτούμενη μεταβολή. Από την πλευρά τους, οι ΔΟΥ/ΚΕΦΟΔΕ, με βάση τα στοιχεία των ενισχύσεων και των παραδόσεων αγροτικών προϊόντων και παροχών αγροτικών υπηρεσιών, τα οποία εμφανίζονται στην αναφορά με τίτλο «Αναφορά παραστατικών εσόδων και επιδοτήσεων αγροτών» στο BI Publisher, θα κρίνουν αν θα πρέπει να προβούν στην αιτούμενη αναδρομική μεταβολή μητρώου.

Αιτήματα που έχουν ήδη υποβληθεί χωρίς το απαιτούμενο δικαιολογητικό, καθώς και όσα υποβληθούν από εδώ και στο εξής θα εξετάζονται εφόσον υποβληθεί συμπληρωματικό ή νέο αίτημα, ψηφιακά μέσω της Εφαρμογής Ψηφιακής Υποδοχής και Διαχείρισης Αιτημάτων της ΑΑΔΕ «Τα Αιτήματά μου».

Εφόσον ο υποκείμενος στον ΦΠΑ παραγωγός επιλέξει να ενταχθεί εκ νέου στο ειδικό καθεστώς, δεν υφίσταται υποχρέωση υποβολής δήλωσης ΦΠΑ για τις φορολογικές περιόδους από 1/1/2026. Τυχόν ποσά προς καταβολή που έχουν βεβαιωθεί από δηλώσεις ΦΠΑ για τις ίδιες φορολογικές περιόδους δεν οφείλονται και εφόσον έχουν καταβληθεί, επιστρέφονται. Για τη διαγραφή ή την επιστροφή του μη οφειλόμενου ποσού υποβάλλεται αίτημα στην υπηρεσία στην οποία υποβλήθηκε η δήλωση ΦΠΑ, ψηφιακά μέσω της εφαρμογής Ψηφιακής Υποδοχής και Διαχείρισης Αιτημάτων της ΑΑΔΕ «Τα αιτήματά μου», η οποία είναι διαθέσιμη μέσω της ψηφιακής πύλης «myAADE».

Πότε και πώς επιστρέφονται ποσά στο Δημόσιο

Εάν ο αγρότης επιλέξει να ενταχθεί στο ειδικό καθεστώς, ενώ στο μεταξύ -και όντας ενταγμένος στο κανονικό καθεστώς- έχει υποβάλει αίτηση επιστροφής ΦΠΑ για τις φορολογικές περιόδους από 1/1/2026, η οποία έχει αξιολογηθεί θετικά, το ποσό που του επιστράφηκε θα πρέπει να καταβληθεί στο Δημόσιο με υποβολή έκτακτης δήλωσης ΦΠΑ από τον ίδιο.

Τέλος, τυχόν πρόστιμα που επιβλήθηκαν για εκπρόθεσμη υποβολή δήλωσης μεταβολών για ένταξη στο κανονικό καθεστώς ή/και για δηλώσεις ΦΠΑ δεν οφείλονται και εφόσον έχουν καταβληθεί, επιστρέφονται κατόπιν οίκοθεν ενεργειών της υπηρεσίας που εξέδωσε την πράξη επιβολής προστίμου.