....

ΣΚΥΔΡΑΙΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΕΞΟΡΙΣΤΟΙ ΣΤΟΝ ΆΓΙΟ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟ ΤΟ 1947 ΤΟΥ ΙΓΝΑΤΗ ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗ

ΣΚΥΔΡΑΙΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΕΞΟΡΙΣΤΟΙ ΣΤΟΝ ΆΓΙΟ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟ ΤΟ 1947

ΤΟΥ ΙΓΝΑΤΗ ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗ

Τα πέτρινα μετεμφυλιακά χρόνια το 1947 υπήρξαν ορισμένοι Σκυδραίοι που εστάλησαν στα νησιά της πολιτικής εξορίας Αγ. Ευστράτιο και Μακρόνησο στη Γυάρο ή στο Παρθένι της Λέρου …

Ο κ. Ατμακίδης Γρηγόρης μας έφερε μια φωτογραφία από εκείνη την εποχή, βγαλμένη το 1947 στον Αγ. Ευστράτιο, ένα νησί του ανατολικού Αιγαίου, που ανήκει στο Νομό Λέσβου … Το μικρό αυτό νησάκι των 300 κατοίκων λειτούργησεως τόπος εξορίας πολιτικών κρατουμένων… Εκεί βρέθηκαν αριστεροί, δημοκράτες και κομμουνιστές ως πολιτικοί εξόριστοι. Άνθρωποι του πολιτισμού, όπως ο Γιάννης Ρίτσος, ο Μάνος Κατράκης κ.ά. βρέθηκαν στο νησί της πολιτικής εξορίας …

Στη φωτό διακρίνονται: α) από αριστερά κάτω: 1) Ιωαννίδης – Ατματσίδης Θεόδωρος αρτοποιός (76 ετών), 2) Χατζηβασιλειάδης από τα Σαφραμπολίτικα τέρμα, 3) Καρτσώλης Δημήτριος ετών 18 Φοιτητής Νομικής, 4) Σχοινάς Βασίλειος αγρότης, 5) Θεοφανίδης Ιορδάνης, Αγρότης, 6) Χρυσοχοϊδης Λάζαρος αγρότης

β) από αριστερά πάνω: 1) Τερζίδης Ευθύμιος, καροποιός, 2) άγνωστος …. που είχε εστιατόριο – καφενείο στη Σκύδρα, 3) Τασούκας Γεώργιος αγρότης, 4) Βαρσακόπουλος Αχιλλέας Γεωπόνος, 5) Χρήστος …. , ράφτης, 6) Παύλος ….. τσαγκάρης.

Η ιστορία του ΑηΣτράτη ως τόπου εξορίας αρχίζει από τα μέσα της δεκαετίας του ’20 και με σύντομες ενδιάμεσες διακοπές συνεχίζεται ως το 1962. Στον πυρήνα του νομικού κατασταλτικού πλέγματος που επιτρέπει και επιβάλλει την εξορία ως μέθοδο και πρακτική πολιτικής καταστολής βρίσκεται το διάταγμα της 19ης Απριλίου (ούτε καν ένα μήνα μετά την επίσημη ανακήρυξη της Ελληνικής Δημοκρατίας) περί της… ληστείας και των ληστοτρόφων. Το διάταγμα εκείνο επέτρεπε στις διοικητικές αρχές, την αστυνομία και τις νομαρχίες, να επιβάλλουν «ποινή» εξορίας χωρίς δίκη και απόφαση δικαστηρίου. Στην πραγματικότητα χωρίς αδίκημα προβλεπόμενο από τον ποινικό νόμο, χωρίς δημόσια αποδεικτική διαδικασία ενώπιον του φυσικού δικαστού και χωρίς δικαστική απόφαση. Οι «αρχές» αυτές, κατάφωρα αντισυνταγματικές, αλλά και έξω από κάθε ποινικό σύστημα, κυριαρχούν σε όλους τους μετέπειτα νόμους και διατάγματα, ως την τελική διάλυση του στρατοπέδου του ΑηΣτράτη το 1962. Τη νομοθεσία αυτή βρήκε η Δικτατορία των Συνταγματαρχών το 1967 και την εφάρμοσε ευρύτατα και με ιδιαίτερο ζήλο όχι μόνο εναντίον της Αριστεράς, αλλά και εναντίον αντιπάλων της, προερχομένων από τα άλλα κοινοβουλευτικά κόμματα.

Πόσοι άνθρωποι πέρασαν από το στρατόπεδο του Αγίου Ευστρατίου; Είναι δύσκολο να υπολογισθεί. Κατά την τελευταία περίοδο 1947-1962, που συμπίπτει με την περίοδο του εμφυλίου πολέμου και με την περίοδο της μετεμφυλιοπολεμικής «περιορισμένης Δημοκρατίας» πρέπει να πέρασαν αρκετές χιλιάδες. Διακοπή της εκτόπισης χωρίς δήλωση μετανοίας μάλλον δεν υπήρξε ούτε μία, ενώ σημειώνονταν αρκετές νέες εκτοπίσεις. Σε αυτό το διάστημα δόθηκαν αρκετές «άδειες», τις οποίες οι αστυνομικές αρχές διέκοπταν κάθε φορά που νόμιζαν ότι εξυπηρετείται κάποια πολιτική σκοπιμότητα. O πληθυσμός του στρατοπέδου άλλαζε και αυξομειωνόταν. Το 1950 στον ΑηΣτράτη ο αριθμός των εξορίστων πρέπει να ανερχόταν σε 4.000-4.500. Το 1962, όταν διαλύθηκε το στρατόπεδο με απόφαση της τότε κυβέρνησης Καραμανλή, αριθμούσε περίπου 200-250 εξορίστους.

Τι έκαναν αυτοί οι άνθρωποι, με τι ασχολούνταν επί τόσα χρόνια, σε ένα μικρό και απομονωμένο νησί; Πρώτο μέλημα ήταν να οργανώσουν την υλική υποδομή της ζωής τους: Να οργανώσουν επισιτισμό, ιατρική και πρόχειρη νοσοκομειακή περίθαλψη και χώρους διαμονής. Με ένα ανεπαρκές επίδομα τα κατάφεραν, στοιχειωδώς έστω. Δεύτερο μέλημά τους ήταν να συντηρήσουν και να αναπτύξουν το πολιτικό φρόνιμα που στάθηκε αιτία του διωγμού. Τρίτον, να οργανώσουν τον ελεύθερο χρόνο που, όπως αντιλαμβάνεσθε, ήταν μεγάλος και βαρύς. Έκαναν διάφορα μαθήματα, συγκρότησαν χορωδίες και μικρές ορχήστρες, ανέβασαν θεατρικές παραστάσεις.

Στοιχεία από την ζωή των πολιτικών εξορίστων προσπάθησε να συγκεντρώσει και να εκθέσει το Μουσείο Πολιτικών Εξορίστων Αη Στράτη: Αντικείμενα καθημερινής χρήσης, φωτογραφίες, έγγραφα, προσωπικές μαρτυρίες εξορίστων.

Ταυτόχρονα, το Μουσείο φιλοδοξεί να αποτελέσει κέντρο έρευνας πρώτα του ίδιου του ΑηΣτράτη ως τόπου εξορίας περίπου επί τέσσερις δεκαετίες και έπειτα των πολιτικών διωγμών που κατά καιρούς σημειώθηκαν στη χώρα μας.

(Σημείωση: Τα στοιχεία στηρίχθηκαν σε δημοσίευμα της «Καθημερινής», τα ονόματα των Σκυδραίων πολιτικών εξορίστων και την φωτό μας έδωσε ο 87 χρονοςΣκυδραίος κ. Ατμακίδης Γρηγόρης)

Κατηγορία: 

Σχόλια - Facebook Comments