ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΤΑ 70 ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥΣ 55ΑΡΗΔΕΣ; ΔΕ ΠΟΙΑ ΧΩΡΑ ΑΥΞΗΘΗΚΕ ΤΟ ΟΡΙΟ;
Συναγερμός έχει σημάνει στην Ευρώπη –αλλά και στη χώρα μας– για νέες αυξήσεις (λόγω Δημογραφικού) στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, με πρώτη τη Δανία να ψηφίζει, εν μέσω αντιδράσεων, σύνταξη στα 70 για τους σημερινούς 55άρηδες.
Στο τέλος του 2026 θα κληθεί να αποφασίσει η ελληνική κυβέρνηση για το αν και πώς θα αυξηθούν τα γενικά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης στη χώρα μας από 1/1/2027, με βάση τις εξελίξεις στο προσδόκιμο ζωής. Δηλαδή, θα εξεταστεί η σύνδεση των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής των ατόμων άνω των 65 ετών. Με αυτή τη σύνδεση λειτουργούν ήδη σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες και, όταν ανεβαίνει το προσδόκιμο ζωής, γίνεται και η ανάλογη προσαρμογή στις ηλικίες συνταξιοδότησης.
Οι δείκτες
Τρεις είναι οι δημογραφικοί δείκτες που θα καθορίσουν αν και πόσο θα αυξηθούν τα όρια ηλικίας από το 2027:
* Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων άνω των 65 ετών προς τον οικονομικά ενεργό πληθυσμό, που οδεύει προς το 60%, από 39% που είναι σήμερα.
* Ο δείκτης γήρανσης, που αυξάνεται, καθώς για κάθε 170 ηλικιωμένους άνω των 65 αντιστοιχούν 100 νέοι εργάσιμης ηλικίας για να τους αναπληρώσουν.
* Ο δείκτης γονιμότητας, που μπορεί να βελτιώθηκε οριακά από 1,3 παιδιά το 2018 σε 1,5 παιδιά το 2022, αλλά υπολείπεται του 2,1 που είναι στις ανεπτυγμένες χώρες. Η υπογεννητικότητα αποτελεί το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα και φαίνεται από το ισοζύγιο γεννήσεων προς θανάτους, που παραμένει ελλειμματικό, και μάλιστα διπλασιάστηκε σε μία πενταετία: από -33.856 άτομα το 2018 σε -64.706 άτομα το 2022.
Επισημαίνεται ότι στη χώρα μας η νομοθεσία προβλέπει μηχανισμό αύξησης της ηλικίας συνταξιοδότησης από το έτος 2021 και μετά, που θα προσαρμόζει την ηλικία συνταξιοδότησης ανάλογα με το προσδόκιμο ζωής κάθε τρία χρόνια.
Οι προσαρμογές του 2021 και του 2024 δεν έγιναν, καθώς τα όρια ηλικίας αφενός μεν είχαν ήδη αυξηθεί με το τέλος των μεταβατικών διατάξεων και από 1/1/2022 ισχύουν οι γενικοί κανόνες για πλήρη σύνταξη στα 62 με 40 έτη και σύνταξη γήρατος στα 67 με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης, αφετέρου δε η αύξηση του προσδόκιμου ζωής αλλοιώθηκε από την πανδημία.
Ως εκ τούτου, ο επόμενος σταθμός όπου θα εξεταστεί εάν και πόσο θα αυξηθούν τα όρια ηλικίας, εφόσον έχει αυξηθεί το προσδόκιμο ζωής, είναι τα έτη 2027 και 2030. Αν και εφόσον διαπιστωθεί ότι αυξήθηκε το προσδόκιμο ζωής, τότε αυτομάτως θα αυξηθούν και τα όρια ηλικίας από το 2027.
Η διαδικασία αυτή θα επαναλαμβάνεται κάθε τρία χρόνια, οπότε στα τέλη του 2029 θα εξεταστεί αν και πόσο ανέβηκε το προσδόκιμο ζωής, ώστε να αποφασιστεί εκ νέου η αύξηση στα όρια ηλικίας από 1/1/2030. Το ίδιο θα γίνει και το 2033 κ.ο.κ.
Γράφημα
Η ΕΛΣΤΑΤ
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το προσδόκιμο ζωής στους άνδρες άνω των 65 ετών από 18,8 έτη το 2019 αυξάνεται στα 20 έτη ως το 2030, ενώ αντίστοιχα στις γυναίκες από 21,8 έτη αυξάνεται στα 22,9 έτη.
Η σύνδεση του προσδόκιμου ζωής με τα όρια ηλικίας, με βάση την πρακτική του ΟΟΣΑ, μπορεί να εφαρμοστεί με αναλογία 1 προς 1, με αναλογία 1 προς 2/3 και με αναλογία 1 προς 1/3. Το μοντέλο που φαίνεται πιθανό για την Ελλάδα – όπως λέει ο ΟΟΣΑ – είναι η αναλογία 1 προς 1: δηλαδή, για κάθε 1 έτος που θα αυξάνεται το προσδόκιμο, θα αυξάνονται κατά 1 έτος και τα όρια ηλικίας. Με το 1 προς 2/3, τα όρια ηλικίας θα αυξηθούν κατά 8 μήνες για κάθε 12 μήνες αύξησης στο προσδόκιμο ζωής, ενώ με το 1/3 η αύξηση των ορίων θα είναι ηπιότερη, με 4 μήνες για κάθε 1 έτος αύξησης.
Μία από τις δραματικές επιπτώσεις στο ασφαλιστικό σύστημα που επιφέρει το δημογραφικό πρόβλημα είναι η αναλογία συνταξιούχων – ασφαλισμένων, η οποία σήμερα είναι στο 1 προς 1,66. Σε 15 χρόνια θα υποχωρήσει στο 1,25. Αυτό σημαίνει ότι αν σήμερα για κάθε 100 συνταξιούχους υπάρχουν 166 ασφαλισμένοι να τους συντηρούν με τις εισφορές τους, το 2040 σε κάθε 100 συνταξιούχους θα αναλογούν μόνο 125 ασφαλισμένοι για να πληρώνουν τις συντάξεις τους.
Μελέτες διεθνών οργανισμών όπως της Eurostat, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του ΟΟΣΑ θέτουν σε κατάσταση κόκκινου συναγερμού την κυβέρνηση, λόγω της «βόμβας» του Δημογραφικού. Οι μελέτες οδηγούνται στο συμπέρασμα ότι τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης θα αυξηθούν, καθώς από το 2027 θα συνδεθούν με το προσδόκιμο ζωής και θα αυξάνονται ανά τρία χρόνια, εφόσον ανεβαίνει το προσδόκιμο ζωής μετά το 65ο έτος. Το προσδόκιμο ζωής στα 65 για τους άνδρες πηγαίνει από 18,7 έτη το 2022 σε 23,9 έτη το 2070, ενώ για τις γυναίκες από 21,7 έτη σε 26,7 έτη αντίστοιχα.
Ο ΟΟΣΑ διαπιστώνει
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η χώρα μας εμφανίζει από τα χαμηλότερα όρια ηλικίας εξόδου από την εργασία στην Ευρώπη, με μέσο όρο κάτω των 60 ετών για τις γυναίκες και μόλις 63,2 για τους άνδρες – χαμηλότερα μόνο το Λουξεμβούργο.
Αλλαγές στην συνταξιοδότηση: Αυτή η χώρα μόλις αύξησε τα όρια- Ποιες άλλες αναμένεται να ακολουθήσουν
Χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν ήδη προγραμματίσει αυξήσεις στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης στα 67 έτη έως το 2031, το 2028 και το 2028, αντίστοιχα.
Οι αλλαγές στο συνταξιοδοτικό έχουν γίνει σημείο αιχμής σε όλη την Ευρώπη. Μόλις πριν από δύο χρόνια, η Γαλλία συγκλονίστηκε από μήνες μαζικών διαδηλώσεων και απεργιών, αφού η κυβέρνηση του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν αύξησε την ηλικία συνταξιοδότησης από τα 62 στα 64 έτη.
Παρ’ όλα αυτά, καθώς η δημογραφική πίεση αυξάνεται παγκοσμίως, η κίνηση της Δανίας να αυξήσει σταδιακά την ηλικία συνταξιοδότησης μπορεί να αποτελέσει καμπανάκι.
Χώρες όπως η Γερμανία, έχουν ήδη προγραμματίσει αυξήσεις στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης στα 67 έτη έως το 2031 ενώ οι αλλαγές σε Ολλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο προβλέπονται το 2028.
Με το προσδόκιμο ζωής να συνεχίζει να αυξάνεται, τα ποσοστά γεννήσεων να μειώνονται και την ανάγκη για μια βιώσιμη αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους, οικονομολόγοι και ερευνητές λένε ότι τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης θα πρέπει πιθανώς να μετατοπιστούν περαιτέρω.
Στα 70… με νόμο
Το Κοινοβούλιο της Δανίας ενέκρινε την Πέμπτη νομοθεσία που θα αυξήσει σταδιακά την ηλικία συνταξιοδότησης στα 70 έτη έως το 2040.
Η αλλαγή ισχύει για όσους έχουν γεννηθεί μετά τις 31 Δεκεμβρίου 1970.
Το νομοσχέδιο, όπως αναφέρει το Bussines Insider, το οποίο πέρασε με 81 ψήφους υπέρ και 21 κατά, σηματοδοτεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στην ηλικία συνταξιοδότησης του κράτους στην Ευρώπη.
Σηματοδοτεί επίσης μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι ανεπτυγμένες οικονομίες προετοιμάζονται για τη γήρανση του πληθυσμού και τις αυξανόμενες δημοσιονομικές πιέσεις.
Η κίνηση απορρέει από μια συμφωνία του 2006 για την κοινωνική πρόνοια, η οποία συνδέει την ηλικία συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής. Καθώς οι άνθρωποι ζουν περισσότερο, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης είναι απαραίτητη για να διατηρηθεί το συνταξιοδοτικό σύστημα οικονομικά βιώσιμο.
«Το 2040, θα αυξήσουμε την ηλικία συνταξιοδότησης από τα 69 στα 70 έτη, μεταξύ άλλων, για να εξασφαλίσουμε την κατάλληλη πρόνοια για τις μελλοντικές γενιές», δήλωσε η υπουργός απασχόλησης της Δανίας, σε δήλωσή της μετά την ψηφοφορία.
Η ίδια δήλωσε ότι θα είναι η τελευταία φορά που το κόμμα της θα ψηφίσει υπέρ της αύξησης με το ισχύον σύστημα, αναφέροντας την ανάγκη για ένα δικαιότερο μοντέλο που θα αντικατοπτρίζει τις διαφορές στη διάρκεια της σταδιοδρομίας και τον τύπο της εργασίας.
Η απόφαση προκάλεσε την οργή των συνδικάτων και των εργαζομένων σε κλάδους με υψηλές σωματικές απαιτήσεις, όπως οι κατασκευές και η γεωργία.
Το μεγαλύτερο συνδικάτο της Δανίας, το 3F, υποστήριξε ότι η πολιτική αυτή θα επιβαρύνει δυσανάλογα τους εργαζόμενους με χαμηλότερο εισόδημα. Είπε ότι έρευνες έδειξαν ότι τα τρία τέταρτα των μελών τους αμφιβάλλουν ότι θα μπορούσαν να συνεχίσουν να εργάζονται μέχρι τα 70 τους χρόνια.
Ποιες άλλες χώρες ακολουθούν
Μια έκθεση του Διεθνούς Κέντρου Μακροζωίας του Ηνωμένου Βασιλείου για το 2024 προέβλεπε ότι η Βρετανία θα πρέπει να αυξήσει την ηλικία συνταξιοδότησης στα 71 έτη έως το 2050 για να διατηρήσει την αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους.
Ομοίως, στις ΗΠΑ, η ηλικία συνταξιοδότησης για πλήρες παροχές κοινωνικής ασφάλισης έχει ήδη αυξηθεί από τα 65 στα 67 έτη.
Ενώ οι Ρεπουμπλικάνοι έχουν προτείνει περαιτέρω αύξηση, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στην προεκλογική εκστρατεία τον Ιούνιο ότι «δεν θα αυξήσει την ηλικία συνταξιοδότησης ούτε κατά μία ημέρα».
Τι ισχύει στην Ελλάδα
Μέσα στο 2026 οι ηλικίες για την έξοδο στη σύνταξη αναμένεται να επαναξιολογηθούν και αν ο «αλγόριθμος» που συνδέει το προσδόκιμο ζωής μετά τα 65, με τα όρια ηλικίας δείξει ότι πρέπει να γίνουν αλλαγές, τότε από το 2027 οι ηλικίες συνταξιοδότησης θα αλλάξουν.
Οι ασφαλισμένοι θα μπορούν να πάρουν σύνταξη στα 62 με 40 χρόνια ή στα 67 με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης ως και το 2026, σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο. Από το 2027 δεν είναι βέβαιο αν θα μείνουν τα ίδια όρια ή αν θα αυξηθούν ακολουθώντας το προσδόκιμο ζωής εφόσον αυτό ανεβεί.
Οι αλλαγές στα όρια ηλικίας θα είναι αυτόματες καθώς με σχετική διάταξη που έχει ψηφιστεί από το 2010 με τον ασφαλιστικό νόμο 3863, η ηλικία συνταξιοδότησης θα αυξάνεται εφόσον αυξάνεται και το προσδόκιμο ζωή μετά το 65ο έτος. Μέχρι σήμερα δεν χρειάστηκε να γίνει καμία αλλαγή αφενός γιατί τα όρια ηλικίας πήγαν στα 62 κα 67 (από 60 αι 65) και αφετέρου διότι με την πανδημία το προσδόκιμο ζωής δεν αυξήθηκε οπότε και πάλι δεν έγινε καμία περαιτέρω προσαρμογή των ορίων ηλικίας.
Η τελευταία μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής όμως δείχνει ότι μεταξύ 2027 και 2030 το όριο ηλικίας με 40ετία από το 62ο έτος σήμερα θα πάει στα 63 έτη και 5 μήνες ενώ το 67ο στα 68,5.
Σχόλια - Facebook Comments