Πριν λίγες ημέρες δημοσιεύθηκαν οι δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης των βουλευτών. Η διαδικασία αυτή παρουσιάζεται συχνά ως απόδειξη της διαφάνειας και της λογοδοσίας του πολιτικού προσωπικού. 

Ωστόσο, τόσο το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τις δηλώσεις «πόθεν έσχες» όσο και η πρακτική εφαρμογή αυτού εξακολουθεί να πάσχει από σοβαρά κενά, τα οποία καθιστούν τον μηχανισμό περισσότερο μια τυπική διαδικασία παρά ένα ουσιαστικό εργαλείο ελέγχου.

Στο Vouliwatch, έχουμε ασχοληθεί επισταμένως με δράσεις και παρεμβάσεις για το πολιτικό χρήμα και είμαστε η πρώτη και μόνη πλατφόρμα που διαθέτει μια  εξειδικευμένη βάση δεδομένων Pothenesxes.gr, στην οποία μπορείτε να δείτε, να συγκρίνετε και να αξιολογήσετε τις δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης των βουλευτών μέσα στα χρόνια! 

Γιατί το σημερινό σύστημα δεν επαρκεί

Παρά τις διακηρύξεις περί εκσυγχρονισμού του πλαισίου και ενίσχυσης της διαφάνειας, οι νέες ρυθμίσεις διατηρούν ή και επιτείνουν προβλήματα που το Vouliwatch έχει ήδη επισημάνει. Συνολικά, αντί για έναν στιβαρό μηχανισμό ελέγχου, φαίνεται να έχουμε ένα σύστημα που επιτρέπει στους υπόχρεους να δηλώνουν επιλεκτικά, με περιορισμένο έλεγχο και ελάχιστη λογοδοσία.

Η ουσία του «πόθεν έσχες» βρίσκεται όχι μόνο στην καταγραφή της περιουσίας αλλά κυρίως στην αναζήτηση της προέλευσής της. Σε αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι βοηθά και η υποβολή των Δηλώσεων Οικονομικών Συμφερόντων. Ωστόσο, ένα βασικό κενό στο σημερινό σύστημα είναι η περιορισμένη χρήση τους. Η δημοσιοποίησή τους προβλέπεται ως δυνητική στο νόμο, όμως στην πράξη αυτές δεν δημοσιεύονται, στερώντας από τους πολίτες κρίσιμη πληροφόρηση για τα πραγματικά συμφέροντα των πολιτικών.

Έτσι, το «πόθεν» παραμένει στην πράξη ένα «έσχες» χωρίς βάθος: μια φωτογραφία της περιουσίας, χωρίς απάντηση στο κρίσιμο ερώτημα «από πού προέρχεται».

Ο κρίσιμος ρόλος των Δηλώσεων Οικονομικών Συμφερόντων

Η δημοσίευση των ΔΟΣ είναι απαραίτητη για να αποτυπώνεται όχι μόνο το «τι έχει» ένας πολιτικός αλλά και το «με ποιους συνδέεται» και «από πού προκύπτουν τα εισοδήματά του». Αν οι ΔΟΣ δημοσιεύονταν μαζί με τις ΔΠΚ:

• Θα αποκαλύπτονταν τυχόν σχέσεις με εταιρείες, συμβάσεις ή επαγγελματικές δραστηριότητες που ενδέχεται να επηρεάζουν την άσκηση καθηκόντων.
• Θα μπορούσαν να εντοπιστούν πηγές εισοδήματος που σήμερα μένουν στη σκιά.
• Η σύγκριση με τις περιουσιακές μεταβολές θα γινόταν ουσιαστική και όχι τυπική.

Με άλλα λόγια, η πλήρης εφαρμογή των ΔΟΣ είναι το βήμα που μπορεί να απαντήσει εν μέρει στο ερώτημα του «πόθεν». Η δημοσίευση των πόθεν έσχες δεν αρκεί. Αν το σύστημα παραμένει ανεπαρκές, τότε η διαδικασία μετατρέπεται σε μια κενή τελετουργία διαφάνειας, χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα.