τουριστικός άξονας Αλμωπία–Έδεσσα–Πέλλα: Τρεις δήμοι δημιουργούν ενιαίο προορισμό τεσσάρων εποχών

Τουριστικός άξονας Αλμωπία–Έδεσσα–Πέλλα: Τρεις δήμοι δημιουργούν ενιαίο προορισμό τεσσάρων εποχών | Μακεδονικά Νέα

Η συνεργασία, η οποία συγκροτεί τον «Τουριστικό Άξονα Δυτικής Κεντρικής Μακεδονίας», αποσκοπεί στον χαρακτηρισμό της ευρύτερης περιοχής ως Πρότυπου Τουριστικού Προορισμού Ολοκληρωμένης Διαχείρισης. Κεντρική επιδίωξη των τριών δήμων είναι να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο τουριστικό προϊόν τεσσάρων εποχών, ικανό να αυξήσει τη μέση διάρκεια παραμονής, να προσελκύσει νέες επενδύσεις και να ενισχύσει τη διεθνή αναγνωρισιμότητα της περιοχής.

Το Δημοτικό Συμβούλιο Αλμωπίας ενέκρινε ομόφωνα την υποβολή κοινού αιτήματος με τους Δήμους Έδεσσας και Πέλλας, στο πλαίσιο σχετικού Μνημονίου Συνεργασίας. Ο φάκελος θα κατατεθεί στη Διεύθυνση Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Τουρισμού, προκειμένου να ακολουθήσει η προβλεπόμενη διαδικασία αξιολόγησης.

Ένας ενιαίος προορισμός με τρεις διαφορετικές ταυτότητες

Η βασική λογική της πρωτοβουλίας στηρίζεται στη συμπληρωματικότητα των τριών δήμων. Η Αλμωπία εισφέρει τον ιαματικό, ορεινό και χιονοδρομικό τουρισμό, με βασικούς πυλώνες τα Λουτρά Πόζαρ και το Καϊμακτσαλάν. Η Έδεσσα εντάσσεται στον κοινό σχεδιασμό με τους καταρράκτες, το υδάτινο στοιχείο και το φυσικό και αστικό της περιβάλλον, ενώ η Πέλλα προσθέτει τον αρχαιολογικό, ιστορικό και πολιτιστικό τουρισμό.

Με αυτόν τον τρόπο διαμορφώνεται μία ενιαία διαδρομή που μπορεί να λειτουργεί καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, χωρίς να εξαρτάται από μία μόνο περίοδο ή από έναν μεμονωμένο πόλο έλξης. Ένας επισκέπτης θα μπορεί, για παράδειγμα, να συνδυάζει στο ίδιο ταξίδι τα ιαματικά λουτρά, τις υπαίθριες δραστηριότητες και το χιονοδρομικό κέντρο με τους καταρράκτες της Έδεσσας και τους αρχαιολογικούς χώρους της Πέλλας.

Η επιμήκυνση της παραμονής αποτελεί κρίσιμο στόχο, καθώς, παρά τη σημαντική αύξηση της επισκεψιμότητας, σύμφωνα με τον δήμο, η μέση διάρκεια διαμονής στην Αλμωπία περιορίστηκε το 2024 σε περίπου 1,8 διανυκτερεύσεις. Το στοιχείο αποτυπώνει τη σημερινή λειτουργία της περιοχής κυρίως ως προορισμού σύντομων αποδράσεων, με βασική δεξαμενή επισκεπτών τη Θεσσαλονίκη και άλλες κοντινές αγορές.

Άνοδος 52,6% στις αφίξεις της Αλμωπίας

Τα διαθέσιμα τουριστικά στοιχεία του δήμου καταγράφουν ανοδική δυναμική. Οι αφίξεις στα ξενοδοχειακά καταλύματα της Αλμωπίας ανήλθαν το 2024 σε 73.703, έναντι 48.315 το 2018, παρουσιάζοντας αύξηση 52,6%. Σε σύγκριση με το 2019, όταν είχαν καταγραφεί 51.821 αφίξεις, η άνοδος διαμορφώνεται σε 42,2%. Οι Έλληνες εξακολουθούν να αποτελούν τη βασική αγορά του προορισμού. Το 2024 πραγματοποίησαν 65.016 αφίξεις, καλύπτοντας το 88,2% του συνόλου. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, ενισχύεται με ταχείς ρυθμούς η διεθνής ζήτηση.

Οι αφίξεις αλλοδαπών αυξήθηκαν από 2.547 το 2018 σε 8.687 το 2024, σημειώνοντας άνοδο 241%. Το μερίδιό τους διευρύνθηκε από 5,3% σε 11,8%, εξέλιξη που αποδίδεται κυρίως στην αυξανόμενη αναγνωρισιμότητα των Λουτρών Πόζαρ και της ορεινής Αλμωπίας στις γειτονικές βαλκανικές αγορές, όπως η Βόρεια Μακεδονία και η Βουλγαρία.

Ανοδική ήταν και η πορεία των διανυκτερεύσεων, οι οποίες έφτασαν τις 130.113 το 2024, από 102.967 το 2018, καταγράφοντας αύξηση 26,4%. Οι διανυκτερεύσεις των αλλοδαπών ανήλθαν σε 15.577, από 6.545 έξι χρόνια νωρίτερα.

Ιδιαίτερα υψηλή επισκεψιμότητα συγκεντρώνουν τα Λουτρά Πόζαρ, όπου το 2024 πραγματοποιήθηκαν περισσότερα από 330.000 λουσίματα, με τη μέση ημερήσια κίνηση να προσεγγίζει τους 1.000 επισκέπτες. Ταυτόχρονα, η τουριστική ανάπτυξη αντανακλάται και στην απασχόληση: οι εργαζόμενοι στους κλάδους καταλυμάτων και εστίασης αυξήθηκαν από 490 το 2011 σε 754 το 2021, σημειώνοντας άνοδο 53,9%.

Περιορισμένη ξενοδοχειακή δυναμικότητα

Η σημαντική αύξηση της ζήτησης δεν συνοδεύτηκε από ανάλογη διεύρυνση της προσφοράς διαμονής. Ο Δήμος Αλμωπίας διαθέτει 31 ξενοδοχειακές μονάδες, με 644 δωμάτια και 1.399 κλίνες. Η πλειονότητα αφορά καταλύματα μεσαίας κατηγορίας, καθώς τα 16 ξενοδοχεία τριών αστέρων συγκεντρώνουν 779 κλίνες, δηλαδή το 55,7% της συνολικής δυναμικότητας.

Στην περιοχή λειτουργούν ακόμη τέσσερις μονάδες τεσσάρων αστέρων με 163 κλίνες, έξι ξενοδοχεία δύο αστέρων και πέντε μονάδες ενός αστεριού. Δεν υπάρχει κανένα ξενοδοχείο πέντε αστέρων.

Παρά την ενίσχυση της τουριστικής κίνησης, ο αριθμός των ξενοδοχείων παρέμεινε αμετάβλητος μεταξύ 2019 και 2025, ενώ οι διαθέσιμες κλίνες αυξήθηκαν μόλις κατά 16. Η απόσταση ανάμεσα στη ζήτηση και τη δυναμικότητα φιλοξενίας αποτυπώνει, σύμφωνα με τη μελέτη, σημαντικό επενδυτικό περιθώριο, ιδιαίτερα για καταλύματα υψηλότερης κατηγορίας, mountain lodges, οργανωμένες μονάδες ευεξίας και ολοκληρωμένα αγροτουριστικά προϊόντα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι ετήσιες αφίξεις αντιστοιχούν σχεδόν στο τριπλάσιο του μόνιμου πληθυσμού του δήμου, ο οποίος ανέρχεται σε 24.969 κατοίκους. Παρ’ όλα αυτά, η Αλμωπία διαθέτει μόλις 5,6 ξενοδοχειακές κλίνες ανά 100 κατοίκους, αναλογία που την κατατάσσει στην κατηγορία της περιορισμένης τουριστικής ανάπτυξης ως προς την προσφορά διαμονής.

Στις βραχυχρόνιες μισθώσεις καταγράφονταν το 2023 περίπου 45 ενεργά καταλύματα, τα οποία προσέθεταν περί τις 90 κλίνες. Η αγορά αυτή εμφανίζει σταθερή παρουσία από το 2019 και θεωρείται ότι μπορεί να αναπτυχθεί περαιτέρω μέσω ποιοτικότερων επιλογών διαμονής. Η μέση ετήσια πληρότητα των ξενοδοχειακών κλινών διαμορφώθηκε το 2024 σε 27,7%, έναντι 28,1% το 2023. Η επίδοση συνδέεται με την κατανομή της ζήτησης σε περισσότερες εποχές και όχι με μία περιορισμένη θερινή αιχμή.

Τουρισμός τεσσάρων εποχών

Η Αλμωπία, με βάση τον δήμο, παρουσιάζει διαφορετικό εποχικό προφίλ από τους παραθαλάσσιους προορισμούς της Κεντρικής Μακεδονίας. Τον χειμώνα, η κίνηση υποστηρίζεται από το Χιονοδρομικό Κέντρο Καϊμακτσαλάν και τα Λουτρά Πόζαρ, τα οποία λειτουργούν σε ετήσια βάση και εμφανίζουν αυξημένη ζήτηση τους ψυχρότερους μήνες. Την άνοιξη και το φθινόπωρο, οι ορεινοί όγκοι, το δίκτυο των 17 πεζοπορικών διαδρομών, τα φαράγγια και οι προστατευόμενες φυσικές περιοχές δημιουργούν δυνατότητες ανάπτυξης περιπατητικού, φυσιολατρικού και αγροτουρισμού. Το καλοκαίρι, η περιοχή λειτουργεί ως εναλλακτικός προορισμός για επισκέπτες που αναζητούν χαμηλότερες θερμοκρασίες, φύση και υπαίθριες δραστηριότητες μακριά από τις παραθαλάσσιες ζώνες.

Στον δήμο καταγράφονται οι προστατευόμενες περιοχές Natura 2000 του Βόρα, της Τζένας και του Πάικου, τα Στενά Αψάλου–Μογλενίτσα, τα φαράγγια Νικολάου και Μαυρορέματος, οι καταρράκτες Κουνουπίτσας και Τζένας, καθώς και σημαντικά δασικά οικοσυστήματα και ορεινοί οικισμοί. Το τουριστικό απόθεμα συμπληρώνουν  αρχαιολογικοί χώροι, θρησκευτικά μνημεία και μοναστηριακά συγκροτήματα.

Κοινός φορέας διαχείρισης

Ο χαρακτηρισμός ως Πρότυπου Τουριστικού Προορισμού αναμένεται να διευκολύνει την πρόσβαση σε εθνικά, περιφερειακά και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα, να ενισχύσει την κοινή προβολή και να επιτρέψει τη συστηματική παρακολούθηση της τουριστικής δραστηριότητας, όπως αναφέρει η διοίκηση του δήμου.

Στον σχεδιασμό επίσης προβλέπεται η λειτουργία Οργανισμού Διαχείρισης και Προώθησης Προορισμού και Παρατηρητηρίου Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης. Για τον ρόλο του κοινού φορέα προτείνεται η αξιοποίηση της Αναπτυξιακής Πέλλας, στην οποία οι τρεις δήμοι ελέγχουν συνολικά το 53,69% του μετοχικού κεφαλαίου.

Ο οργανισμός θα μπορεί να αναλάβει τον συντονισμό της κοινής στρατηγικής, την προβολή, τη συνεργασία με επιχειρήσεις και πολιτιστικούς φορείς, καθώς και την παρακολούθηση δεικτών όπως οι αφίξεις, οι διανυκτερεύσεις, η πληρότητα, η εποχικότητα και η ικανοποίηση των επισκεπτών.

Μετά την υποβολή του φακέλου θα ακολουθήσει η αξιολόγηση από τη Διεύθυνση Στρατηγικού Σχεδιασμού, η γνωμοδότηση του αρμόδιου συμβουλίου και η τελική απόφαση του υπουργού Τουρισμού. Για την έγκριση απαιτείται βαθμολογία τουλάχιστον 14 στα 20 σε κάθε επιμέρους κριτήριο και συνολική επίδοση τουλάχιστον 80 στα 100. Η έκβαση της διαδικασίας θα κρίνει κατά πόσο τα Πόζαρ, η Έδεσσα και η Πέλλα θα αποκτήσουν κοινή τουριστική ταυτότητα και ένα ενιαίο εργαλείο ανάπτυξης, με στόχο να μετατραπούν από τρεις γειτονικούς προορισμούς σε ένα ολοκληρωμένο ταξίδι εμπειριών στη Δυτική Κεντρική Μακεδονία.