Η καλή νομοθέτηση συνδέεται με το Κράτος Δικαίου και τις Συνταγματικές αρχές. της διαφάνειας και της ασφάλειας δικαίου.

Η μη θέση άρθρων σε διαβούλευση ή/και η αναιτιολόγητη ή ανεπίτρεπτη σύντμηση της προθεσμίας διαβούλευσης, η κατάθεση και ψήφιση εκπρόθεσμων ή/και άσχετων τροπολογιών καθώς και η μη συνέπεια στην τήρηση των προθεσμιών που θέτει ο Κανονισμός της Βουλής φαίνεται να ανακύπτουν συστηματικά.

ΣΥΝΟΛΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Kατά τη διάρκεια του πρώτου 5μήνου της Κ' περιόδου, ψηφίστηκαν συνολικά 36 νομοθετήματα από την Ολομέλεια του Κοινοβουλίου, εκ των οποίων 25 νόμοι, 2 πράξεις νομοθετικού περιεχομένου και 9 διεθνείς συμβάσεις.

ΤΑ ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ *

Τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται αφορούν 24 συνολικά νόμους με 1139 άρθρα και 30 τροπολογίες ΧΩΡΙΣ να  λαμβάνονται υπ’ όψιν οι 9 διεθνείς συμβάσεις και οι νόμοι 5077, 5065, 5064/2023 (προϋπολογισμός, απολογισμός και ισολογισμός του κράτους), δηλαδή νομοθετήματα στα οποία εφαρμόζονται ειδικότεροι κανόνες. 

*βρείτε εδώ την αναλυτική ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ που εφάρμοσε κατά την έρευνα η νομική σύμβουλος του Vouliwatch, Χριστιάννα Στυλιανίδου.

Παρακάτω σας παρουσιάζουμε τις παθογένειες και τα προβληματικά σημεία που παρατηρήσαμε ότι ανακύπτουν κατά τη νομοθετική διαδικασία, βήμα προς βήμα, από τη γέννηση ενός σχεδίου νόμου (διαβούλευση) έως την ενηλικίωσή του (ψήφιση). Η διαδρομή αυτή περιλαμβάνει τρία στάδια:

Στάδιο Α’:Διαβούλευση στο gov.gr 

Στάδιο Β’:Εισαγωγή στη Βουλή (Διαρκείς Επιτροπές-Συζήτηση στην Ολομέλεια) 

Στάδιο Γ’:Ψήφιση στην Ολομέλεια

ΜΗ ΤΗΡΗΣΗ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ

Σύμφωνα με τις αρχές της καλής νομοθέτησης και της διαφάνειας,  η σχετική νομοθεσία προβλέπει ότι «Η διαβούλευση επί των νομοσχεδίων γίνεται μέσω του www.opengov.gr και διαρκεί δύο (2) εβδομάδες» ενώ «μπορεί να συντμηθεί ή να επιμηκυνθεί για μία (1) εβδομάδα, με εισήγηση του οικείου Υπουργού και έγκριση της Προεδρίας της Κυβέρνησης, κατ εξαίρεση και για επαρκώς τεκμηριωμένους λόγους».  

ΣΥΝΕΠΗ ΚΑΙ ΑΣΥΝΕΠΗ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΑ

Εξετάζονται όσα σχέδια νόμου διατήρησαν τον ίδιο αριθμό άρθρων και κατά τη Διαβούλευση (Στάδιο Α') και κατά την Εισαγωγή τους στη Βουλή (Στάδιο Β').

ΣΥΝΕΠΗ ΚΑΙ ΑΣΥΝΕΠΗ ΑΡΘΡΑ

Στο σημείο αυτό, εξετάζεται το αν ο αριθμός των άρθρων του σχεδίου νόμου που εισήχθη προς ψήφιση (Στάδιο Β') είναι ο ίδιος με αυτόν του σχεδίου νόμου που τέθηκε σε διαβούλευση (Στάδιο Α'). 

ΕΚΠΡΟΘΕΣΜΕΣ και ΑΣΧΕΤΕΣ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ

Στο πλαίσιο του κράτους δικαίου και σύμφωνα με τους κανόνες καλής και διαφανούς νομοθέτησης, το Σύνταγμα και ο Κανονισμός της Βουλής ορίζουν ότι οι υπουργικές τροπολογίες σε προτεινόμενα νομοσχέδια πρέπει να κατατίθενται μέχρι τρεις ημέρες πριν την έναρξη της συζήτησης στην Ολομέλεια ή την αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή, απαγορεύοντας τροπολογίες άσχετες με το κύριο αντικείμενο του νομοσχεδίου.

Σκοπός των παραπάνω κανόνων είναι να υπάρχει αρκετός χρόνος για επεξεργασία και έλεγχο -τόσο από τους βουλευτές όσο και από την κοινή γνώμη- των ρυθμίσεων που προτείνονται από τους υπουργούς με τη μορφή των τροπολογιών. Κατά την περίοδο που εξετάζουμε στο σύνολο των 30 υπουργικών τροπολογιών που κατατέθηκαν, εντοπίσαμε 19 εκπρόθεσμες και 29 άσχετες, ενώ κάποιες φορές συνέπιπταν και η ίδια τροπολογία ήταν και εκπρόθεσμη και άσχετη. 

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΑ ΥΠΟ ΠΙΕΣΗ

Εδώ εμφανίζεται η αναλογία των νομοσχεδίων, για τα οποία τηρήθηκε ελαστικά, αυστηρά ή καθόλου η προθεσμία που θέτει η νομοθεσία και ο Κανονισμός της Βουλής να έχει παρέλθει πριν τη συζήτησή τους στην Ολομέλεια, με βάση την ημερομηνία σύνταξης της έκθεσης της αρμόδιας Επιτροπής της Βουλής.

Σημειώνεται σε αυτό το σημείο πως: α) ο χρόνος της σύνταξης της έκθεσης κατά λογική αναγκαιότητα προηγείται ή και συμπίπτει με τον χρόνο κατάθεσης/διανομής της και β) σύμφωνα με το άρθρο 93 του Κανονισμού της Βουλής «2. H εγγραφή των νομοσχεδίων…στην ημερήσια διάταξη γίνεται σε χρόνo ώστε η έναρξη της καταρχήν συζήτησης να απέχει τoυλάχιστoν τρεις ημέρες από την ημέρα της κατάθεσης ή της παρόδoυ της πρoθεσμίας υπoβoλής της έκθεσης της αρμόδιας επιτρoπής….» ενώ σύμφωνα με το άρθρο 91: «7. H έκθεση της διαρκoύς επιτρoπής διανέμεται στoυς Boυλευτές τoυλάχιστoν δύo ημέρες πριν από την πρώτη συνεδρίαση της Boυλής πoυ έχει oριστεί για τη συζήτηση τoυ νομοσχεδίoυ ή της πρότασης νόμoυ…» . 

ΨΗΦΙΣΗ και ΣΥΝΕΠΕΙΑ στον ΤΙΤΛΟ με τη φράση «και άλλες διατάξεις»

Κατά τα αναφερόμενα στο Εγχειρίδιο Νομοπαρασκευαστικής Μεθοδολογίας η αναφορά «σε άλλες διατάξεις» στον τίτλο ενός νόμου «που είναι συνηθισμένη πρακτική όταν το νομοσχέδιο περιέχει διατάξεις άσχετες με το κυρίως ρυθμιστικό του αντικείμενο πρέπει να αποφεύγεται γιατί προκαλεί ασάφεια, αμφισημία και συνεπώς αντίκειται στις αρχές της αποτελεσματικότητας και της προσβασιμότητας ως αρχές καλής νομοθέτησης».

Μπορείτε να βρείτε τα πλήρη δεδομένα της έρευνας σε μορφή excel εδώ. 

Εάν σας φάνηκε ενδιαφέρουσα η έρευνα του Vouliwatch, μείνετε συντονισμέν@ για τις επιπλέον 2 έρευνες που σας ετοιμάσαμε - την ανασκόπηση του Κοινοβουλευτικού Ελέγχου και το κατά πόσο συμφωνούν τα κόμματα στις ψηφοφορίες της Βουλής. 

Μπορείτε να βρείτε τα πλήρη δεδομένα της έρευνας σε μορφή excel εδώ.

Εάν σας φάνηκε ενδιαφέρουσα η έρευνα του Vouliwatch, μείνετε συντονισμέν@ για τις επιπλέον 2 έρευνες που σας ετοιμάσαμε - την ανασκόπηση του Κοινοβουλευτικού Ελέγχου και το κατά πόσο συμφωνούν τα κόμματα στις ψηφοφορίες της Βουλής. 

Τέλος, σας προσκαλούμε να περιηγηθείτε στις επικαιροποιημένες αλλά και αρχειακές περιπτώσεις παραβίασης των αρχών καλής νομοθέτησης στην πρωτοβουλία μας για το Κράτος Δικαίου, govwatch:

Ευχαριστούμε πολύ!