Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησα στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών μηνών, καθώς η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν φαίνεται – παρά τα όποια «σκαμπανεβάσματα» και «σκιές» – πιο κοντά από ποτέ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενισχύοντας την αισιοδοξία στις αγορές.

Το Brent υποχώρησε έως και 2%, φτάνοντας κοντά στα 88 δολάρια το βαρέλι, στο χαμηλότερο επίπεδο από τις αρχές Μαρτίου. Πρόκειται για εντυπωσιακή μεταβολή αν αναλογιστεί κανείς ότι τον Απρίλιο, μετά το ξέσπασμα του πολέμου και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, οι τιμές είχαν αγγίξει τα 120 δολάρια το βαρέλι.

Το παράδοξο είναι ότι, παρά τη μεγαλύτερη διαταραχή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου εδώ και χρόνια, η αγορά δεν έχει οδηγηθεί σε ανεξέλεγκτη εκτίναξη των τιμών.

Η Κίνα «εξαφάνισε» 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως

Ο σημαντικότερος παράγοντας είναι η αδύναμη κινεζική ζήτηση. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι η Κίνα εισήγαγε τον Μάιο μόλις 7,8 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, έναντι περίπου 11 εκατ. βαρελιών τα προηγούμενα χρόνια.

Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο σχεδόν οκτώ ετών. Με άλλα λόγια, περίπου 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως έχουν εξαφανιστεί από την παγκόσμια ζήτηση – ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στη συνολική κατανάλωση πετρελαίου της Ιταλίας και της Γαλλίας μαζί.

Η εξέλιξη αυτή λειτούργησε ως φυσικό «φρένο» στις τιμές.

Αναλυτές και traders επισημαίνουν ωστόσο ότι το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο θα διαρκέσει αυτή η υποχώρηση. Εάν η Κίνα επιστρέψει δυναμικά στις αγορές, οι ισορροπίες μπορεί να αλλάξουν γρήγορα.

Ο παράγοντας Τραμπ

Οι αγορές έχουν επίσης μάθει ότι δεν είναι εύκολο να στοιχηματίσει κανείς εναντίον του Αμερικανού προέδρου.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης, ο Τραμπ παρενέβαινε σχεδόν καθημερινά μέσω δηλώσεων και αναρτήσεων στα κοινωνικά δίκτυα, συχνά προαναγγέλλοντας πρόοδο στις διαπραγματεύσεις ή απομακρύνοντας το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Αυτές οι παρεμβάσεις λειτούργησαν επανειλημμένα ως μηχανισμός αποκλιμάκωσης των τιμών.

Όπως σημειώνουν παράγοντες της αγοράς, πολλοί επενδυτές αποφεύγουν πλέον να διατηρούν μεγάλες θέσεις στο πετρέλαιο ακόμη και για ένα Σαββατοκύριακο, φοβούμενοι μια νέα ανακοίνωση του Τραμπ που θα μπορούσε να ανατρέψει τα δεδομένα μέσα σε λίγες ώρες.

Τα δεξαμενόπλοια επέστρεψαν – έστω και «σβηστά»

Ένας ακόμη λόγος που η αγορά δεν πανικοβλήθηκε είναι ότι οι ροές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο έχουν αρχίσει σταδιακά να αποκαθίστανται.

Από τις αρχές Μαΐου περίπου 100 εκατ. βαρέλια μη ιρανικού πετρελαίου έχουν περάσει από τα Στενά του Ορμούζ προς τις διεθνείς αγορές.

Η ποσότητα παραμένει πολύ χαμηλότερη από τα περίπου 15 εκατ. βαρέλια ημερησίως που διακινούνταν πριν από τον πόλεμο, αλλά είναι αισθητά υψηλότερη από τα επίπεδα του Απριλίου.

Σημαντικό μέρος αυτής της μεταφοράς πραγματοποιήθηκε από πλοία που ταξίδευαν «στο σκοτάδι», με απενεργοποιημένα συστήματα εντοπισμού και χωρίς να εκπέμπουν σήμα AIS, ώστε να μειώσουν τον κίνδυνο επίθεσης.

Ορισμένα δεξαμενόπλοια διατηρούσαν παράλληλα επικοινωνία με τον αμερικανικό στρατό κατά τη διέλευσή τους από την περιοχή.

Ο κόσμος είναι λιγότερο εξαρτημένος από το πετρέλαιο

Η κρίση βρήκε επίσης την παγκόσμια οικονομία πιο ανθεκτική σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες.

Τα τελευταία 25 χρόνια οι ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν βελτιώσει σημαντικά την ενεργειακή τους αποδοτικότητα.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη η ποσότητα ενέργειας που απαιτείται για την παραγωγή ενός δολαρίου ΑΕΠ έχει μειωθεί κατά περίπου ένα τρίτο από το 2000. Στην Κίνα η μείωση αγγίζει το 40%.

Αυτό σημαίνει ότι η παγκόσμια οικονομία μπορεί πλέον να αντέξει υψηλότερες τιμές ενέργειας χωρίς να βυθιστεί άμεσα σε ύφεση.

Παράλληλα, πολλές κυβερνήσεις ενεργοποίησαν μηχανισμούς στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, περιορίζοντας τις επιπτώσεις από το ενεργειακό σοκ.

Οι νέοι δρόμοι του πετρελαίου

Η αγορά διαθέτει πλέον και εναλλακτικές διαδρομές που δεν υπήρχαν στο παρελθόν.

Η Σαουδική Αραβία χρησιμοποιεί τον αγωγό East-West Pipeline που μεταφέρει πετρέλαιο απευθείας στην Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.

Αντίστοιχα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αξιοποιούν τον αγωγό Χαμπσάν–Φουτζάιρα, ενώ σχεδιάζουν και δεύτερη γραμμή που θα τεθεί σε λειτουργία το 2027.

Συνολικά, οι εναλλακτικές αυτές υποδομές μπορούν να μεταφέρουν σχεδόν 9 εκατ. βαρέλια ημερησίως χωρίς να χρειάζεται διέλευση από το στρατηγικό πέρασμα.

Την ίδια στιγμή, το Ιράν εξετάζει τη μεταφορά πετρελαίου προς την Κίνα και μέσω σιδηροδρομικών δικτύων που συνδέουν την Τεχεράνη με τις κινεζικές πόλεις Γιγού και Σιάν.

Ο μεγάλος κίνδυνος δεν έχει φύγει

Παρά τη σημερινή ψυχραιμία των αγορών, οι πετρελαϊκές εταιρείες προειδοποιούν ότι οι κίνδυνοι παραμένουν. Έτσι ενώ μπορεί να δούμε προσωρινά τις τιμές, στον απόηχο μίας συμφωνίας να διολισθαίνουν κοντά στα 80 δολάρια το βαρέλι, οι συνθήκες δεν επιτρέπουν εφησυχασμό.

Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου μειώνονται σταθερά και πλησιάζουν σε επίπεδα που ιστορικά έχουν οδηγήσει σε απότομες αυξήσεις των τιμών.

Οι χώρες του ΟΟΣΑ αναμένεται να δουν τα συνολικά αποθέματα υγρών καυσίμων να υποχωρούν κάτω από τα 2,3 δισ. βαρέλια έως το τέλος του έτους, στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2003.

Παράλληλα, το στρατηγικής σημασίας κέντρο αποθήκευσης του Κούσινγκ στην Οκλαχόμα πλησιάζει σε κρίσιμα χαμηλά επίπεδα.

Για τον λόγο αυτό αρκετοί παράγοντες της αγοράς θεωρούν ότι η σημερινή ηρεμία μπορεί να αποδειχθεί προσωρινή.

Ο Νιλ Τσάπμαν, ανώτερος αντιπρόεδρος της Exxon Mobil, προειδοποίησε πρόσφατα ότι όταν τα αποθέματα υποχωρήσουν κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο, οι τιμές του φυσικού πετρελαίου θα μπορούσαν να κινηθούν ακόμη και προς τα 150 ή 160 δολάρια το βαρέλι.

Με άλλα λόγια, η αγορά δεν φοβάται πλέον μια άμεση πετρελαϊκή κρίση. Αλλά εξακολουθεί να φοβάται ότι η επόμενη μπορεί να βρίσκεται πολύ πιο κοντά απ’ όσο δείχνουν σήμερα οι τιμές.