Πλασματικά έτη ασφάλισης: Ποιοι έχουν δεύτερη ευκαιρία από τον ΕΦΚΑ και τι μπορούν να αναγνωρίσουν

Νέα δεδομένα στην αναγνώριση πλασματικών ετών φέρνει μια διευκρινιστική εγκύκλιος του ΕΦΚΑ.

Του Κώστα Κατίκου

Ανοίγει ο δρόμος για τη συνταξιοδότηση χιλιάδων ασφαλισμένων με  την αναγνώριση πλασματικών χρόνων που μέχρι πρότινος δεν είχαν τη δυνατότητα να τα αξιοποιήσουν και για τον λόγο αυτόν οι αιτήσεις τους απορρίπτονταν.

Σε διευκρινιστική εγκύκλιο που εξέδωσε πρόσφατα ο  ΕΦΚΑ αποσαφηνίζεται πότε και ποιοι ασφαλισμένοι θα πρέπει να έχουν πραγματοποιήσει 12 χρόνια πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης (3.600 ένσημα) πριν κάνουν χρήση πλασματικών ετών για να συμπληρώσουν τον χρόνο που απαιτείται για να συνταξιοδοτηθούν.  Η προϋπόθεση των 3.600 ημερών πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης δεν εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις αναγνώρισης πλασματικού χρόνου, διευκρινίζει η εγκύκλιος αλλά μόνο σε συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων.

Στην ουσία, ο ΕΦΚΑ διορθώνει μια ερμηνεία που επί χρόνια οδηγούσε σε απορρίψεις αιτήσεων ακόμη και όταν ο νόμος δεν απαιτούσε τη συμπλήρωση 3.600 πραγματικών ημερών ασφάλισης.

Στις αλλαγές που επέφεραν οι νόμοι 3863/2010 και 3996/2011, προβλέφθηκε ότι οι πλασματικοί χρόνοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο εφόσον ο ασφαλισμένος διαθέτει τουλάχιστον 3.600 ημέρες πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης.

Η διάταξη αυτή εφαρμόστηκε έκτοτε οριζόντια, αλλά  όπως επισημαίνει σήμερα ο ΕΦΚΑ, η συγκεκριμένη προϋπόθεση δεν τους αφορά όλους αλλά όσους θεμελιώνουν δικαίωμα με τις αλλαγές των ορίων ηλικίας του νόμου 3863/2010.

Σε αυτές τις περιπτώσεις περιλαμβάνονται:

*Γυναίκες με 4.500 ημέρες ασφάλισης.
*Μητέρες ή χήρους πατέρες ανηλίκων.
*Ασφαλισμένοι με 12.000 ημέρες ασφάλισης.
*Ασφαλισμένοι με 10.500 ημέρες, εκ των οποίων 7.500 στα ΒΑΕ.
*Ειδικές κατηγορίες εργαζομένων (Ολυμπιακή Catering, ιπτάμενοι κ.ά.) 
*Νέοι ασφαλισμένοι που υπάγονται στις μεταβολές του νόμου 3863/2010.

Για όλες τις υπόλοιπες κατηγορίες εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι παλαιότερες διατάξεις, στις οποίες δεν προβλέπεται υποχρεωτικά η ύπαρξη 3.600 ημερών ασφάλισης, για εξαγορά πλασματικού χρόνου με μοναδική εξαίρεση την αναγνώριση στρατιωτικής θητείας.

Στις περιπτώσεις λοιπόν όπου δεν απαιτούνται τα 12 χρόνια ασφάλισης ως προϋπόθεση για την αναγνώριση πλασματικών χρόνων, περιλαμβάνονται οι ασφαλισμένοι των οποίων οι συνταξιοδοτικές προϋποθέσεις δεν τροποποιήθηκαν από τον νόμο 3863/2010.

Σε αυτή την κατηγορία υπάγονται:

1. Νέοι ασφαλισμένοι μετά το 1993 που  συνταξιοδοτούνται με τις ελάχιστες προϋποθέσεις των 4.500 ημερών ασφάλισης.

2. Μητέρες ή χήροι πατέρες παιδιών με αναπηρία 

3.Ανδρες στα ΒΑΕ.

4.Οικοδόμοι.

5.Εργαζόμενοι στους ΟΤΑ.

6.Ηθοποιοί, μουσικοί, χορευτές.

7.Εργαζόμενοι στην Ολυμπιακή Αεροπορία και Αεροπλοΐα.

Οι χρόνοι που μπορούν να αξιοποιηθούν, ανάλογα με την περίπτωση, περιλαμβάνουν, χρόνο ανεργίας, χρόνο επιδοτούμενης ασθένειας, κύηση και λοχεία, χρόνο συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας, εκπαιδευτική άδεια, χρόνο σπουδών, τέκνα, κενά ασφάλισης, μαθητεία, στρατιωτική θητεία.

Τι γίνεται με όσους είχαν απορριφθεί

Η εγκύκλιος προβλέπει ρητά ότι οι υποθέσεις που απορρίφθηκαν αποκλειστικά επειδή δεν υπήρχαν 3.600 ημέρες ασφάλισης πρέπει να εξεταστούν εκ νέου.
Η επανεξέταση μπορεί να γίνει αυτεπάγγελτα από τις υπηρεσίες ή ύστερα από αίτηση του ασφαλισμένου.

Μάλιστα, ο ΕΦΚΑ χαρακτηρίζει τις απορριπτικές αποφάσεις ως παράνομες δυσμενείς διοικητικές πράξεις, γεγονός που επιτρέπει την ανάκλησή τους.

Τα οικονομικά αποτελέσματα ανατρέχουν στον πρώτο μήνα μετά την αρχική αίτηση που είχε απορριφθεί, εφόσον αυτή γίνει δεκτή μετά την επανεξέταση.

Με την εγκύκλιο στην πραγματικότητα αποκτούν δικαίωμα να αναγνωρίσουν πλασματικό χρόνο πολλές κατηγορίες ασφαλισμένων που ενώ είχαν κάνει αίτηση είχε απορριφθεί και δεν κατάφεραν να βγούν στη σύνταξη.  

Συμπερασματικά, οι ασφαλισμένοι που  έχουν ήδη συμπληρώσει 3.600 ημέρες πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης, μπορούν να προχωρήσουν σε εξαγορά πλασματικών χρόνων, εφόσον ανήκουν σε κατηγορία που θεμελιώνει δικαίωμα με τις διατάξεις του ν. 3863/2010. Δηλαδή, οι 3.600 ημέρες αποτελούν το "κατώφλι" για να ενεργοποιηθεί η δυνατότητα χρήσης των αναγνωριζόμενων χρόνων στις συγκεκριμένες κατηγορίες. 

Αντίθετα, όσοι εντάσσονται στις κατηγορίες που δεν επηρεάστηκαν από το άρθρο 10 του ν. 3863/2010, η ύπαρξη ή μη των 3.600 ημερών δεν αποτελεί προϋπόθεση για την αναγνώριση πλασματικού χρόνου (πλην της στρατιωτικής θητείας).